DÜNYADA BAZI SÜRÜ KORUYUCU KÖPEK IRKLARI

Çizelge 1. Dünyaca tanınmış bazı sürü koruyucu çoban köpeği ırkları

 1. Aidi Köpeği

 Fotoğraf 1. Aidi Köpeği  

Diğer İsimleri: Chien de l'Atlas, Moroccan Aidi, Atlas Dog, Kabyle Dog.

Kökeni: Bilinmiyor. Fas Sahrası’nda ortaya çıktığı düşünülmektedir.

Cidago Yüksekliği: Erkek: 52-62 cm.           Dişi: 45-50 cm.

Ergin Ağırlığı: 30 kg.

Post Rengi: Kum, açık kahve, kirli açık kahve, beyaz, ve üç renk birden görülebilir.

Irk Özellikleri: Güçlü ve dayanıklıdır. Yüzü kısa, üçgen biçiminde ve öne doğru çıkıktır. Son derece güçlü dişleri vardır. Gözleri siyah ve post rengine uygun tonlardadır. Kulakları yarı diktir. Boyun kaslıdır ve sarkma yoktur. Kuyruk, bacakların ortasına kadar uzanır ve gösterişlidir. Tüyleri yaklaşık olarak 6 cm uzunluğunda ve çeşitli renklerdedir. Tüyleri kalındır ve boynunda gündüz güçlü güneş ışınlarından, geceleri ise şiddetli çöl ayazından koruma sağlayan bir yelesi vardır.

 Karakteri: Meraklı, sinirli ve eğitime çok yatkındır. İyi bir dost olabilir.

 Kullanma Alanı: Fas dışında çok az bilinir. Sürü koruma, bekçi, muhafız, çakal avcısı olarak kullanılır. Zehirli yılanların varlığını sezdiği söylenir. Özellikle yerli kabileler ve avcılar tarafından makbul tutulur (Pugnetti 2001).

2. Anadolu Çoban Köpeği

 Fotoğraf 2. Anadolu Çoban Köpeği

Diğer İsimleri: Anatolian Shepherd Dog, Çoban Köpeği, Anatolian Sheepdog, Sokak Köpeği, Turkish Street Dog, Anatolian Street Dog

 Kökeni: Kangal Köpeği’nin çeşitli köpekler ve sokak köpekleri ile melezlenmesi ile meydana gelmiş bir ırk olduğu  kabul edilmektedir.

 Cidago Yüksekliği: Erkek: 75-76 cm            Dişi: 66-71 cm.

 Ergin Ağırlığı: Erkek: 45-68 kg         Dişi: 41-59 kg.

 Post Rengi: Her renk kabul edilir. Bazı kesimlerce Akbaş Köpeği dahi bu ırk içinde kabul edilmektedir.

 Irk Özellikleri: Yüzünde ve kulaklarında genellikle siyah maske bulunur. Fakat burunda beyaz leke ile kulaklarda siyah renk noksanlığı çok sık görülür. Bir dişiden yavrularından çeşitli büyüklükte ve post renginde yavrular elde edilebilir.

Karakteri: Zeki, kolay eğitilebilen, çocuklara karşı sabırlı, yaşadığı yeri sahiplenen bir köpektir. Yabancılara karşı kuşkucudur. 

Kullanma Alanı: Sürü ve mülk koruma köpeği olarak kullanılmaktadır (Yılmaz 2005).

Tanınma: FCI, AKC, UKC, KCGB, NKC, SKC, NZKC, CKC, APRI, ACR.

  3. Bergamo Çoban Köpeği

 Fotoğraf 3. Bergamo Çoban Köpeği

  Diğer İsimleri: Bergamo Shepherd Dog, Bergamese Sheepdog Dog, Cane da Pastore Bergamasco, Italian Bergamasco.

Kökeni: İsmini, yoğun olarak bulunduğu İtalya’nın kuzeyinde, Milano yakınlarındaki  Bergamo Vadisi’nden alır. Fenikeli tüccarlar tarafından İtalya’ya getirildikleri sanılmaktadır.

Cidago Yüksekliği: Erkek: 60 cm     Dişi: 56-58 cm.

Ergin Ağırlığı: Erkek: 32-38 kg.        Dişi: 30 kg.

Post Rengi: Renkler benekli grinin bütün tonları veya siyahtır. Bütünüyle beyaz post kusur sayılır.

Irk Özellikleri: Baş uzunluğu, vücut uzunluğunun 2/5’i kadardır. Burun uzunluğu, baş uzunluğunun yarısı kadardır. Büyük ve burun deikleri açık, ıslak ve siyah burnu, iyi gelişmiş bir çenesi vardır. Gözleri kestane rengindedir. Kulakları üçgen biçiminde ve düşüktür. Kuyruk düşük ve kalındır. Kuyruk ucuna doğru incelir. Güçlü kaslı bacakları, siyah tırnaklı oval parmakları vardır. Bol, uzun, kabarık ve dalgalı tüylüdür. Tüyler sırtın orta yeri boyunca ayrılır ve vücudun iki yanından aşağı doğru sarkar. Yüzündeki kıllar daha yumuşaktır ve gözlerini tamamen örter.

 Karakteri: Mükemmel bir köpek olarak tanımlanır. Saygılı, sadık, cesur ve çalışkandır. Hafızası güçlüdür. Ortama rahatça uyum sağlar. Kanaatkardır. Biraz inatçıdır. Zor tabiat şartlarına dayanaklıdır.

 Kullanma Alanı: Yapısı ve karakteri ile mükemmel bir çoban köpeğidir. Enerjiktir ve sürü ile birlikte bulunmayı sever. Asgari bir eğitimle bekçi köpeği ve muhafız olarak da kullanılabilir. Efendisine karşı takındığı yumuşak ve duygulu tutumla, insana hayat arkadaşı olarak iyi bir yardımcıdır. Ama apartman hayatına uyum sağlayamaz. Tüyleri kalın ve karmaşıktır. Bu özellik onu yağmurdan ve soğuktan korur. Yılda iki kez yıkanmalıdır. Ancak yıkanırken, en büyük özelliği olan postundaki lülelerin bozulmamasına dikkat edilmelidir (Pugnetti 2001).

 Tanınma: FCI, UKC, APRI, ACR.

  4. Bern Dağ Köpeği

 Fotoğraf 4. Bern Dağ Köpeği

 Diğer İsimleri: Bernese Mountain Dog, Berner Sennenhund, Bernese Cattle Dog.

Kökeni: İsviçre’ye Eski Romalı askerler tarafında getirildiği sanılmaktadır.

Cidago Yüksekliği: 58-70 cm.

Ergin Ağırlığı: 40 kg.

Post Rengi: Post, bacakların üst kısmında ve gözlerin üzerinde açık kahverengi, geri kalan bölgelerde siyah ve sıktır. Kafasından göğsüne doğru inen beyaz akıtmanın kenarları açık kahverengidir. Ayaklar, kuyruk ucu ve yüzde alından buruna doğru beyazlık bulunur.

Irk Özellikleri: Güçlü ve kaslı bir köpektir. Kısa ve iri bir kafası; canlı, siyah gözleri vardır. Kulakları V biçiminde olup, sarkıktır. Kuyruk uzun tüylüdür.

Karakteri: Enerjik, dikkatli ve acelecidir. Yorulmak bilmez ve genellikle dinlenme ihtiyacı duymaz. Isırma huyu pek yoktur. Efendisine duygusal olarak bağlanır. Yabancılara karşı kuşkucudur.

Kullanma Alanı: Romalılar tarafından kullanılan İsviçre Dağ Köpeği, demir tasma takılarak, düşmanın üzerine sürülürdü. Fakat günümüzde İsviçre’nin dağlık kesimlerinde mükemmel bir sürü koruma köpeği haline gelmiştir. Soğuğa karşı dirençlidir. Ahırı ya da evi mükemmel korur. Eğitime yatkın olduğu için, polis köpeği olarak da kullanılır. İnsana hayat arkadaşı olabilir. Sıcak iklimlere uygun değildir (Pugnetti 2001).

Tanınma: CKC, FCI, AKC, UKC, KCGB, CKC, NKC, NZKC, CCR, ANKC, APRI, ACR.

5. Briard Köpeği

 Fotoğraf 5. Briard Köpeği  

 Diğer İsimleri: Alpine Shepherd Dog, Briard Sheepdog, Brie Sheepdog, Berger de Brie

Kökeni: 8. yüzyılda yaşamış, Fransa krallarından Charlemagne’nın Briard’larının olduğu bilinmektedir. Bu yüzden yüzyıllardır var olan bir ırk olduğu bilinmektedir. Ama şöhretini 1863 yılında yapılan Paris Köpek Gösterisi’nden sonra yakalamıştır. Bugünkü görünümünü Beauceron ve Barbet’in bu ırk ile melezlenmesi sonucu almıştır.

Cidago Yüksekliği: Erkek: 62-68 cm            Dişi: 56-64 cm

Ergin Ağırlığı:            35 kg

Post Rengi: Siyah, gri ve açık kahverengidir.

Irk Özellikleri: Postundaki kılları 15 cm ve daha uzun olabilir. Bu ona çalı yığınını andıran hoş bir görünüm verir. Kulakları genellikle yuvarlıktır. Yürüyüşü zariftir. Gözler siyahtır. Zeki bakışlıdır.

 Karakteri: Briard duyarlı ve itaatkar bir köpektir. İşitme duyusu çok gelişmiştir. Nazik, çocuklarla birlikte uyumlu bir şekilde yaşayacak kadar iyi huyludur. Hayat arkadaşlığı için yetiştirilen köpekler, diğer kişilere karşı biraz çekingendirler.

 Kullanma Alanı: Günümüzde Briardlar hem sürü koruma köpeği ve bekçi köpeği olarak hem de insana eşlik eden bir hayat arkadaşı köpeği görevi görebilirler. Genelde Briardlar çok güzel, dekoratif ve iyi huylu bir köpektir. “Ona bir kez sevgi gösterirseniz, o size 10 katını gösterir” denilmektedir. Ev dışında yaşaması tercih edilir (Pugnetti 2001).

Tanınma: CKC, FCI, AKC, UKC, KCGB, CKC, ANKC, NKC, NZKC, APRI, ACR.

6. Bulgaristan Çoban Köpeği

Fotoğraf 6. Bulgaristan Çoban Köpeği (Nicholay Atanassov)

 Diğer İsimleri: Bulgarien Shepherd Dog, Bulgarian Mountain Dog, Bulgarian Sheepdog, Bugarsko Ovcharsko Kuche, Bugarsko Planinsko Kuche, Bugarski Goran, Bulgarian Goran, Bugarsko Pastirsko Kuche

Kökeni: Avrupa sürü koruma köpeklerinin en eskilerinden biri olan Bulgar Çoban Köpeği, Tibet, Orta Asya, Kafkasya, Türkiye ve Balkan Çoban Köpekleri ile akrabadır. Çok asil karakteri ve mükemmel çalışma yeteneği ile Bulgaristan’ın doğal zenginliklerindendir. Bir çok tipi olmasına rağmen, en iyi örnekleri Stara Planina, Pirin, Rila ve Rodop Dağı Bölgelerinde bulunmaktadır.

Cidago Yüksekliği: Ortalama 70-72 cm.

Ergin Ağırlığı:

Post Rengi: Eskiden yetiştiriciler sadece iş yapma kabiliyetine baktıkları için, renk ayırımı yapmıyorlar ve bütün renkleri kabul ediyorlardı. Fakat günümüzde modern yetiştiriciler sadece beyaz zemin üzerine siyah iri lekeli ve kabarık tüylü hayvanları yetiştirmektedirler. Halen farklı renkte yavrular elde edilmektedir.

Irk Özellikleri: İri, kaslı çok güçlü bir köpektir. Kuvvetli bir kemik yapısı vardır. Çok çevik ve hızlıdır. Saf Bulgar Çoban Köpeği’nin en önemli özelliklerinden birisi, uzun yaşamasıdır. 20 yıla kadar yaşayanlarına rastlanır. Postundaki kıllar uzun, sert ve kaba, kalın ve tamamen su geçirmez özelliğe sahiptir. Postunun tımar edilmesi çok kolaydır.

Karakteri: Sakin ve güvenilir bir köpektir. Çok akıllıdır ve gerçek bir tehdit ile sahte ve yapmacık bir tehdidi anlayabilir. Kolayca eğitilebilir. Sahibine çok sadıktır.

Kullanma Alanı: Özellikle sürü koruma için kullanılır. Sürü koruma için kullanılan köpeklerin boynuna “Hanaka” adı verilen demirden bir tasma takılır (Anonim 2006c).

 7. Burma Dağ Köpeği

 Fotoğraf 7. Burma Dağ Köpeği (www.molosserdogs.com)

  Diğer İsimleri: Burmese Mountain Dog, Myanmar Watchdog, Burmese, Burma Herder, Burmese Shepherd Dog, Burmese Temple Dog.

 Kökeni: Bilinmiyor.

 Cidago Yüksekliği: Erkek:64-69 cm             Dişi: 61-66 cm.

 Ergin Ağırlığı: Erkek: 39 kg   Dişi: 32 kg.

 Post Rengi: Kahverengi üzerine siyah lekelidir. Göğsünde “V” şeklinde bir kahverengi leke olması istenir.

 Irk Özellikleri: Güçlü, kaslı, aktif, simetrik ve dengeli bir görünüşü vardır. Yetişkin bir Burma Dağ Köpeği güzel görünüşlü, dik duruşlu ve atletiktir. Bu yapısı ona uzun mesafeleri çok hızlı bir şekilde koşma imkanı verir. Kafası uzun, dar ve üstü düzdür. Gözleri yuvarlak ve parlaktır. Bakışları canlı ve zeki görünüşlüdür. Kulakları orta boydur. Dipleri geniştir ve uca doğru yuvarlaklaşır. Ağzı uzun, derin ve güçlüdür. Dudakları sarkık değildir ve çeneye yapışıktır. Burun siyah, kahverengi veya ciğer renginde kırmızıya çalan kahverengidir.

 Burun rengi siyah ise, koyu renk gözler, burun rengi kahverengi veya kırmızı kahverengi ise, kehribar rengi gözler istenir. Çenesi makas ısırışlıdır. Boyun oldukça güçlüdür. Göğüs çok geniş değildir. Arka kısmı güçlüdür. Kuyruğu kuvvetlidir ve uca doğru incelir. Yukarı doğru hafif bir kıvrım yapar. Omuzları meyilli ve kaslıdır. Ön ayaklarının dirsekleri vücuda yakın durur. Ön bacakları düz, kuvvetli ve kalın kemiklidir. Ayaklar sağlam, iyi açılı; tırnaklar sert, patiler yumuşaktır. Arka bacaklar kaslı ve kuvvetlidir. Postundaki kıllar kısa, sık, düzgün ve parlaktır.

 Karakteri: Sahibini yabancılara karşı çok şiddetli bir şekilde korur. Vakur, asil, ağırbaşlı ve sakin tabiatlıdır. Bir aile içinde yetiştirilse, çocuklar ile iyi geçinir. Kolayca eğitilebilir ve çalıştırılabilir. Siyah, kahverengi veya kırmızıya çalan kahverengi dışında burun rengi kabul edilmez

 Kullanma Alanı: Koyun sürülerin korunmasında kullanılır (Anonim 2006c).

  8. Buryato Çoban Köpeği

Fotoğraf 8. Buryato Çoban Köpeği (www.molosserdogs.com)

Diğer İsimleri: Mongolian Buryat, Buryat Sheepdog, Buryatskaia Ovcharka, Altai Herder, Hottosho, Buryato-Mongolski Volkodav, Buryatski Hottosho

Kökeni: Rusya Cumhuriyeti’ne bağlı olan Buryat Cumhuriyeti’ne ait bir ırktır. Bu köpekten Moğolistan’da nadiren bulunmasına rağmen, Buryat Cumhuriyeti’nde hâlâ bulunabilmektedir. Buryato, Orta Asya Çoban Köpeği’nin bir örneği gibidir. Kökeni Moğol ve Tungız Kabileleri’ne ait olan eski Altay Köpekleri’ne dayanır. Kadarçı ve Konç Nokhoy Köpekleri ve bir Hint ırkı olan Bakharwal Köpeği ile akrabalığı olduğu zannedilmektedir.

Cidago Yüksekliği: Ortalama 66 cm.

Ergin Ağırlığı:

Post Rengi: Çeşitli renk tonları olmasına rağmen, tercih edilen renkler siyah ve sarımsı kahverengi, siyah ve beyaz, kurt grisi, beyaz ve bozdur.

Irk Özellikleri: Sağlam yapılı, kuvvetli, iri kemikli ve yağsızdır. Çok kıvrak, sert, haşin ve güçlü bir ırktır. Uzun post kılları dışında, Moğolistan Çoban Köpeği diğer bütün Orta Asya ve Sibirya Irkları’na benzer.

Karakteri: Çok akıllı olmasına rağmen, oldukça inatçı ve bağımsızdır. Fakat tecrübeli bir yetiştiricinin elinde iyi netice verir. Uyuşuk ve vurdumduymaz görünür ve nadiren havlar. Kolay sinirlenmez ve saldırmaz. Ama tehdit edilir ve kızdırılırsa, hemen reaksiyon gösterir ve büyük bir güçle saldırır.

Kullanma Alanı: Asıl görevi koyun sürülerine bekçilik etmektir. Fakat özel mülk korumasında da başarı ile kullanılmaktadır. Kent hayatına kesinlikle uygun değildir (Anonim 2006c).

 9. Büyük İsviçre Dağ Köpeği

 Fotoğraf 9. Büyük İsviçre Dağ Köpeği (www.molosserdogs.com)

 Diğer İsimleri: Great Swiss Dog, Greater Swiss Mountain Dog, Grosser Schweize Sennenhund, Grosser Schweizer Sennenhund, Greater Swiss Farm Dog, Greater Swiss Cattle Dog

 Kökeni: Ortaçağ sonlarında İsviçreli efendilerine savaşta eşlik eden bir bekçi ve saldırı köpeği olarak tanınmıştır.

 Cidago Yüksekliği: 70 cm.

 Ergin Ağırlığı: 59 kg.

 Post Rengi: Pas rengi ve beyazla simetrik lekeli, siyah ve bronzdur.

 Irk Özellikleri: Güçlü makas çenesi, sağlam uylukları, kısa ve yuvarlak ayakları olan dayanıklı bir köpektir. Göz rengi ela veya kahverengidir. Bakışları çekici ve zeki bir intiba verir. Kulakları üçgen biçiminde ve düşüktür. Kuyruğu daima düşük durur ve asla dikleşmez. Tüyleri serttir ve en fazla 5 cm uzunluğundadır. Burnu ve dudakları daima siyahtır.

 Karakteri: Sadık, cesur, zeki, akıllı ve çocuk dostudur.

 Kullanma Alanı: Asıl görevi çobanlık ve barınak bekçiliğidir. Ancak koruma ve küçük arabaları çekme işlerinde de başarı ile kullanılır. Asla derin uyumayan, gece gündüz dikkatini koruyan, en ufak bir seste sıçramaya hazır bir köpek olarak tanınır. İyi huylu, sabırlı ve kolay eğitilebilir bir köpek olduğu için, insana arkadaşlık eden bir köpek olarak da popüler olmuştur. Açık arazide yaşamaya alışkındır. Şehir hayatına uyum sağlayamaz (Pugnetti 2001).

 Tanınma: CKC, FCI, AKC, NKC, APRI, ACR.

  10. Büyük Pirene Çoban Köpeği

 Fotoğraf 10. Büyük Pirene Çoban Köpeği (www.molosserdogs.com)

  Diğer İsimleri: Great Pyrenees, Patou Des Pyrenees, Pyrenean Mountain Dog, Grand Pyreneen, Le Chien de Montagne des Pyrenees, Patou, Chien Pyrenees, Great Pyr, Montagne des Pyrenees, Chien des Pyrenees

 Kökeni: Macar Kuvasz ve İtalyan Maremma-Abruzzese’den türetilmiştir. St. Bernard ve Newfoundland ile akrabalığı olduğu da düşünülmektedir.

 Cidago Yüksekliği: Erkek: 69-81 cm            Dişi: 64-74 cm.

 Ergin Ağırlığı: 41-57 kg.

 Post Rengi: Post rengi beyazdır. Ama hafif sarımsı kahverengi, gri veya gri lekeli olabilir.

 Irk Özellikleri: Başı büyüktür ve bir ayınınkine benzer. Kafasının üzerindeki dik tüyler, kafasını daha da büyük gösterir. Burnu geniş ve uca doğru sivricedir. Ucu siyahtır. Dudaklar gergindir. Gözler kahverengi, hafif badem şekilli ve yumuşak ifadelidir. Kulaklar küçük, üçgen şekillidir ve sarkıktır. Kuyruk düşüktür ama alarm durumunda dikleşir.

 Karakteri: İtaatkâr, çalışkan, duygulu, sadık ve sabırlıdır.

 Kullanma Alanı: Dağlarda yaşabilecek özelliktedir. Sürü koruma görevi yaparken, şiddetli kar yağışında rehber olarak da işe yarar. Ayrıca çığ kurbanları için bir kurtarma köpeği veya kişi ve mülk beklemede bir bekçi köpeği olarak da kullanılır. Geniş alanlara ihtiyacı vardır. Aile hayatına uyum sağlayabilir. Apartman hayatına uyum sağlayamaz (Pugnetti 2001, Woolf 2005, Yılmaz 2005).

 Tanınma: CKC, FCI, AKC, UKC, KCGB, CKC, ANKC, NKC, NZKC, APRI, ACR.

11. Carpatin Çoban Köpeği

 Fotoğraf 11. Carpatin Çoban Köpeği (www.molosserdogs.com)

 Diğer İsimleri: Carpatin Shepherd Dog, Romanian Shepherd Dog, Ciobanese Romanesc Carpatin, Ciobanesc Romanesc Carpatin, Romanian Carpathian Shepherd, Caine Ciobanesc Carpatian, Carpathian Sheepdog, Carpatin, Romanian Carpatin Herder, Rumanian Carpatin

 Kökeni: Romanya’nın doğusundaki Karpat Dağları’nda yetiştirilir. Macaristan, Çekoslavakya ve Polonya’daki dağ köpekleriyle yakın ilişkisi vardır. Karpatlar’ın güneyinde, Balkanlar’da daha uzun ve düz postlu, koyu renkli, üzeri büyük lekeli köpekler de bulunur. Bu varyete muhtemelen sahil kıyısında bulunan mastif tipleri veya bazı melez köpeklerle çiftleşme sonucunda meydana gelmiştir. Daha yüksek irtifalarda başka bir beyaz varyete, saf olarak kalmayı başarmıştır. Bu her iki varyete de Cliffon Hubbard tarafından 1940’larda tespit edilmiştir. Bu tarihe kadar bu iki varyete de Batı Dünyası tarafından bilinmeden kalmıştır. Romanya Köpek Kulübü bu her iki tipi ayrı iki ırk olarak tanımıştır.

Cidago Yüksekliği: 61-66 cm erkek ve dişi

Ergin Ağırlığı: 32-41 kg erkek ve dişi

Post Rengi: Beyaz, kirli beyaz ve boz renklerdedir.

Irk Özellikleri: Alarma geçtiğinde, kesilerek kısaltılmış kuyruğunu yukarı doğru tutar.

Karakteri: Yunanistan ve Yugoslavya’daki akrabaları gibi, sinirli ve aksidir. Yoldan gelip geçenleri ve diğer köpeklere saldırmasını engellemek veya onları korumak için, boyunlarındaki zincire kalın bir kütük parçası bağlanır. Böylece köpeğin etrafa zarar vermesi engellendiği gibi, aynı zamanda onun bir sahibi olduğunu da belirtir. Boynunda zincire bağlı kütük olmayan köpekler, gördüğü her şeye saldırırlar.

 Kullanma Alanı: Bu ırk sürü koruma amacıyla kullanılır. Ama Balkanlar’daki daha uzun ve düz postlu, koyu renkli, üzeri büyük lekeli köpeklerin olduğu varyete, ufak iki tekerlekli arabaların çekilmesinde de kullanılır (Anonim 2006d).

 Tanınma: FCI, NKC, ACR.

12. Castro Laboreiro Köpeği

 Fotoğraf 12. Castro Laboreiro Köpeği (Carla Cruz)

 Diğer İsimleri: Cao de Castro Laboreiro

 Kökeni: Çok eski bir Portekiz Köpeği’dir. İsmini özellikle meşhur olduğu Castro Laboreiro köyünden alır. Anlamı “İşçiler Köyü”dür. 

 Cidago Yüksekliği: Erkek: 56-61 cm            Dişi: 52-57 cm.

 Ergin Ağırlığı: Erkek: 30-40 kg         Dişi: 20-30 kg.

 Post Rengi: Postunda çeşitli renkler görülebilir.

 Irk Özellikleri: Gayretli, çalışkan, sağlam ve sert bir köpektir. Çevik ve soyludur. Hafif ince bir başı vardır. Burun delikleri geniştir. Çenesi oldukça sağlamdır. Güçlü, beyaz dişleri vardır. Göğsü geniş, karnı içeri doğrudur. Kuyruğu uzun ve tüylüdür. Gözler kahverengi olup, badem şeklindedir. Kulaklar yuvarlak uçlu ve üçgen şeklindedir. Postundaki tüyler kaba ve sağlamdır. Vücuduna eşit olarak dağılmıştır.

 Karakteri: Çok cesur, sadık, uysal ve duyguludur. Havlaması eşsizdir. Havlaması boğuk bir bariton ile başlar ve tiz bir tenor ile biter.

 Kullanma Alanı: Mükemmel bir sürü koruma köpeğidir. Özellikle kurtlara karşı amansızdır. Her türlü kötü hava ve tabiat şartlarına karşı dayanıklıdır. Yerleşim yerlerinde uzak yerlerde bulunan ev, ahır, işyeri gibi yerleri başarı ile korur. Aile içinde iyi ve barışçı bir arkadaştır. Yabancılara karşı kuşkucudur (Pugnetti 2001, Woolf 2005, Yılmaz 2005).

13. Ermenistan Koyun Köpeği

 Fotoğraf 13. Ermenistan Koyun Köpeği (www.molosserdogs.com)

Diğer İsimleri: Armenian Sheepdog, Gampr, Armenian Ovtcharka, Gampyr, Armenian Gampr, Gampr Shepherd Dog, Aralez, Armenian Wolfhound, Volkodav

Kökeni: Ermenistan kökenli bu ırkın çok eski zamanlardan beri orada yaşadığına ve en eski sürü koruma köpeklerinden biri olduğuna inanılır. 3.000 yıl önce uzun tüylü ve kısa tüylü olmak üzere iki varyetesinin meydana geldiği iddia edilmektedir. Bir çok Ermeni tarafından bu köpek Kafkasya Çoban Köpeği ve Orta Asya Çoban Köpeği olarak görülmektedir. Ayrıca  1660’lı yıllarda “Bazı çoban köpeklerinin İsviçre’de bir manastıra götürüldüğü” hakkında  evraklar olduğuna dair iddialar vardır. Bu iddia ile, St. Bernard Köpeğinin aslının Ermenistan’dan gittiği ima edilmektedir.

Cidago Yüksekliği: Ortalama 64 cm. 90 cm’e kadar olan köpeklere rastlanır.

Ergin Ağırlığı: -

Post Rengi: Bütün renkler ve lekeler görülür.

Irk Özellikleri: Dağlık bölgelerde yaşayan uzun postlu ve ovalık yerlerde yaşayan kısa postlu iki varyetesi vardır. Kısa postlu varyetenin kulak ve kuyrukları kesilir.

Karakteri: Karakteri genel olarak yakın akrabası olan Kafkasya ve Orta Asya Çoban Köpekleri’ne benzer. Normalde sakin olup, koruma alanlarına herhangi bir tecavüz olduğu zaman, hemen harekete geçerler.

Kullanma Alanı: Dağlık bölgelerde yaşayan uzun postlu ve ovalık yerlerde yaşayan kısa postlu varyeteleri sürü ve özel mülk koruma amacıyla yetiştirilmektedir (Anonim 2006c).

14. Estrela Dağ Köpeği

 Fotoğraf 14. Estrela Dağ Köpeği (Carla Cruz)

 Diğer İsimleri: Estrela Mountain Dog, Cao da Serra da Estrela, Portuguese Sheepdog

 Kökeni: İspanya ve Portekiz’in bulunduğu İber Yarımadası’nın en eski ırklarından birisidir. Muhtemelen Portekiz’in tam ortasında yer alan Estrela Dağları’nın yerlisidir ve ismini de buradan almaktadır.

 Cidago Yüksekliği: Erkek: 65-72.

 Ergin Ağırlığı: 40-50 kg.

 Post Rengi: Sadece açık kahverengi, kurt renginde ve sarı renktedir. Bu renklerden birinden lekeler bulunabilir.  

 Irk Özellikleri: İri bir kafası ve güçlü omuzları olan, dayanıklı bir köpektir. Göğüs çevresi 80 cm dolayındadır. Bacakları düz ve kaslıdır. Siyah renkli, oval şekilli, iri gözleri vardır. Zeki ve sakin bakışlıdır. Kulakları küçük, ince ve düşüktür. Kuyruğu kalın ve orak biçimindedir. Sağlam, kaba ama sert olmayan tüyleri vardır. Derisinin hemen üstündeki ikinci ve daha kalın tüy tabakası ile, bir keçiyi andırır.

Karakteri: Efendisine karşı son derece uysal, fakat yabancılara karşı çok vahşidir. Zeki ve savaşçı bir köpektir. Eğitilebilir.

Kullanma Alanı: Sürü koruma görevinin yanında, avcılık, dağ yollarında küçük arabaları çekmek, evleri korumak ve kurtlara karşı da kullanılmıştır. İnsana hayat arkadaşı olmak için çok iyi bir ırk değildir (Pugnetti 2001).

15. Güney Rusya Çoban Köpeği

 Fotoğraf 15. Güney Rusya Çoban Köpeği

Diğer İsimleri: South-Russian Shepherd Dog, South-Russian Sheepdog, South-Russian Ovtcharka, Ioujnorouskaia Ovcarka, Youzhak, Crimean Youjak, Youjak

 Kökeni: Eski bir ırk olan, kalın postlu Ovçarka Çoban Köpeği, muhtemelen Tibet gibi doğu kökenli iri ırklardan meydana gelmiştir. Bu köpeklerin Batı’ya, İsa’dan önce göçmenler eliyle getirildikleri tahmin edilmektedir. Bunlardan bir kısmı Ukrayna’da bırakılmış ve bazıları da daha batıya, Macaristan’a kadar götürülerek, Komondor’u meydana getirmiştir.

 1797 yılında İspanya’dan bazı çoban köpekleri, Merinos Koyunları ile beraber Ukrayna’ya görülmüştür. Ukrayna’ya getirilen bu çoban köpekleri ortalama 50 cm cidago yüksekliğinde idiler. Fakat bu köpekler Ukrayna’daki kurtlara karşı koyamadılar. İspanya’dan getirilen bu köpekler, orijinal Ovçarka Köpekleri ile melezlendiler ve ortaya Güney Rusya Çoban Köpeği çıktı (Anonim 2006d).

 Bundan yaklaşık 100 yıl önce, bazı Baltık ticaret gemileri ile bu ırkın ilk temsilcileri İngiltere’ye, bazıları da ABD’ye götürülmüş ve ABD Köpek Kulübü tarafından “Çeşitli Irklar” kategorisinde değerlendirilmiştir. Bir süre sonra, bu köpek ırkı ABD ve İngiltere’yle beraber Rusya’nın iç kesimlerinde yok olmuştur. Rusya’da bazı köpek gösterilerine katılanlar olduysa da, kendi yetiştiği ülkelerde de az görülür hale gelmiştir. Rus Kızıl Ordusu bu ırkı iyi bir koruma köpeği olduğu için yetiştirme programına aldı ve tekrar üretmeye başlamıştır.

 Rusya’nın yurt dışına çıkışını yasakladığı bu ırka ait 3 güzel örnek, İsviçreli bir çift tarafından otomobil bagajında, Moskova ve Leningrad’dan yurt dışına kaçırılmıştır (Anonim 2006d).

 Cidago Yüksekliği: En az 64-66 cm, Ortalama 76-86 cm.

 Ergin Ağırlığı: 50-70 kg

 Post Rengi: Sadece beyaz renk bulunur. Kafada, boz ve grinin çeşitli tonlarında bazı lekeler olabilir.

 Irk Özellikleri: İri, yüksek, kaslı ve sağlam yapılıdırlar. Postundaki tüyler uzun, karışık ve boldur. Atalarında ve Komondor’da olduğu şekilde tüylerinde lüle oluşmaz. İri gövdesinden umulmayacak kadar hızlı koşar ve refleksleri de çok güçlüdür.

 Karakteri: Günümüzde Batı’da yetiştirilenler ile Rusya’da yetiştirilen köpekler arasında karakter yönünden fark vardır. Rusya’da yetiştirilenler, Kızıl Ordu’nun özel tercihinden dolayı daha saldırgan ve sinirlidirler. Ama Batı’da yetiştirilenler daha yumuşak huyludur. Ama hepsi çok akıllı ve olağanüstü koruma içgüdülüdürler. Sahibinin fark edemeyeceği, çok zayıf bir uyarı verirler ve diğer bir çok sürü koruma köpeği ırkına nazaran çok çabuk saldırıya geçerler. Sahibi fark ettiği anda, zaten olan olmuştur. Sert ama şefkatli bir elde erken sosyalizasyonunu tamamlayan bu ırka ait köpekler, çok iyi bir sürü koruma ve refakatçi köpek olurlar. Sürekli olarak antrenmana ve geniş alanlara ihtiyaç duyar. Çok uyanık ve tetiktedir.

 Kullanma Alanı: Kızılordu bu ırkı, gizli askeri binalar, hassas endüstriyel tesisler ve süvari bölüklerinde kullanmıştır. İsviçreli yetiştiriciler tarafından çığ altında kalanlar ile depremde enkaz altında kalanlarım kurtarılmasında kullanmak amacıyla Afet Kurtarma Köpeği olarak ıslah edilmiştir.

Not: Otoriter bir sahip tarafından yetiştirilmelidirler. Ayrıca sağlığını ve görünüşünü korumak için, uzun karşık tüyleri sürekli olarak fırça ile fırçalanmalı ve taranmalıdır (Anonim 2006c, Anonim 2006d).

 Tanınma: FCI, CKC, APRI, ACR.

16. Himalaya Mastifi

 Diğer İsimleri: Himalayan Bhotia Sheepdog, Himalayan Mastiff, Bhotia, Bhotia Sheepdog

 Kökeni: Eski bir Hint sürü koruma ve gütme köpeği ırkıdır. Diğer Asya Çoban Köpekleri ve Mastifleri ile akrabalığı vardır. Himalaya Mastifi daha küçük ve daha hafif olmasına rağmen, Bangara Mastifi ile aynı ırk olduğunu iddia edenler de vardır.

 Cidago Yüksekliği: Ortalama 61 cm.

 Ergin Ağırlığı: Erkek:            Dişi:

 Post Rengi: Postunda bütün renkler bulunabilir. Bu renkler tek renk olabileceği gibi, birden fazla renk de olabilir.

 Irk Özellikleri: Kaslı, yağsız bir vücuda sahiptir. Atik, kıvrak ve atletiktir. Postu orta uzunlukta kıllar ile kaplıdır.

 Karakteri: Sakin mizaçlı, iyi huylu bir köpektir. Sözü edilecek bir kötü huyu yoktur. Onun sahip olduğu koruma içgüdüleri, sürü korumanın haricinde iyi bir bekçi köpeği olarak kullanılmasını sağlamaktadır.

 Kullanma Alanı: Son yıllarda artan bir istekle, bir aile köpeği olma hüviyeti kazanmaktadır. Gelecekte daha popüler olacağına inanılmaktadır (Anonim 2006c).

17. İspanyol Mastifi

Diğer İsimleri: Spanish Mastiff, Mastin Espagnol, Mastin Estramadura, Mastin de Extramadura, Mastin de la Mancha, Extremadura Mastiff, La Mancha Mastiff

 Kökeni: Esas olarak İspanya’nın Estramadura Bölgesi’nde yetiştirilir ve Estramadura veya La Mancha Masitifi olarak da bilinir.

 Fotoğraf 16. İspanyol Mastifi (Carla Cruz)

 Cidago Yüksekliği: 65-70 cm.

 Ergin Ağırlığı: 50-60 kg.

 Post Rengi: Kırmızımsı, kurt rengi, açık kahverengi, beyaz ve altın, beyaz ve gri. Bu renklerle çizgili formda da olabilir.

 Irk Özellikleri: Uzun yüzü, güçlü çenesi ve dolgun dudakları ve vücudu ile orantılı bir  başı vardır. Gözleri küçük, bakışları zeki ifadelidir. Kulakları sivri ve düşüktür. Kuyruk saçaklı ve düşük duruşludur. Postunda tüyleri boldur fakat fazla uzun değildir.

 Karakteri: Neşeli, itaatkâr, efendisine karşı duygulu, ancak yabancılara karşı kuşkucudur. Eğitilebilir.

 Kullanma Alanı: Tipik bir koruma köpeğidir. Özellikle kırsal kesimde, fabrikalarda ve iş yerlerinde kullanılır. Ancak başka görevler için de mükemmeldir. Kurtlara karşı acımasızdır. Bu yüzden sürü koruma, yaban domuzu avı, araba çekicisi gibi işlerde de başarı ile kullanılır. Askeriye tarafından cephaneliklerin korunmasında kullanılmıştır (Pugnetti 2001).

 Tanınma: CKC, FCI, UKC, NKC, ARBA, APRI, ACR.

18. Kafkasya Çoban Köpeği

 Fotoğraf 17. Kafkasya Çoban Köpeği (www.molosserdogs.com)

Diğer İsimleri: Caucasian Shepherd Dog, Caucasian Sheepdog, Caucasian Mountain Dog, Caucasian Ovcharka, Kavkazkaia Ovcharka, Kavkaska Owtcharka, Russian Caucasian Sheepdog, Kavkaz Dog, Kavkaski Ovcar, Kavkaz Mastiff, Sage Ghafghazi, Volkodav.

 Kökeni: Kafkasya Dağları, Güney Rusya’da uzun bir parmak gibi uzanır. Karadeniz ve Hazar Denizleri arasında yer alan bu dağlar Türkiye ve İran’a kadar ulaşır. Uzun yıllardan beri hem Kafkasya hem de Ural Dağları Bölgesi, sürü koruma köpeklerinin yurdu olmuştur. Kafkas Çoban Köpeği de diğer sürü koruma köpekleri gibi Asya kökenlidir. Orijini hakkında kesin bir bilgi yoktur. Mastif Köpekleri ile Spitz ırkının melezlenmesi ile meydana geldiği iddia edilmektedir. Bazı uzmanlar ise bu köpeklerin doğrudan Tibet’ten göç ederek bu bölgeye gelen Kafkas halkları tarafından getirildiğini ve yetiştirildiğini ileri sürmektedir. The United Kennel Club, 1995 yılında Kafkas Çoban Köpeği’ni tanımıştır.

Cidago Yüksekliği: Erkek:69-85 cm             Dişi: 65-75 cm

Ergin Ağırlığı: Erkek:            Dişi:

Post Rengi: Genellikle gri, gümüş, açık kahverengi, sarımsı kahverengi, beyaz, kaplan postu şeklinde alacalı ve benekli alacalı olabilir. Genellikle kahverengi dışında bütün renkler bulunur. Postunda beyaz lekeler vardır ve yüzü genellikle siyahtır.

Irk Özellikleri: İri, güçlü, kaslı, sağlam kemik yapılı ve yüksek bir köpektir. Sert ve haşin mizaçlı, ayıya benzer görünümlüdür. Vücut uzunluğu, cidago yüksekliğinden biraz fazladır. Kafa sivri ve üçgen şekillidir ve kafasına yukarıdan bakıldığında ayı kafasına benzer. Boyun kısa ve kuvvetlidir. Dudakları siyah renklidir. Makas ısırışlıdır. Köpek dişleri uzun ve kalındır. Kulakları kafaya üstten yerleşmiştir ve genellikle kesilir. Gözleri badem şeklindedir. Göz rengi kahverengidir.

 Kuyruğu aşağıya doğru kanca gibi sarkar fakat hareket ederken veya kızdırılırsa hemen orak veya sarmal şeklini alır. Postu iki tabakadır ve genellikle kısa ve orta uzunlukta post kıllarına sahiptir. Post kalın saçaklıdır. Bazılarında bu saçak ve püsküllerden bol miktarda bulunur. Bu ırka ait  bir köpek kulübü ve hakkında yazılı bir literatür olmamasına karşın, birkaç varyetesinin bulunduğu ileri sürülmektedir. Kafkasya Dağları’nın dağlık kesimlerinde bulunan köpekler uzun ve kaba bir posta, dağların eteklerindeki ovalık ve düzlük bölgelerde yaşayan köpekler daha kısa ve yumuşak kıllı posta sahiptirler. Büyümesi ve olgunluk çağına gelmesi yavaştır. Çok dayanıklıdır ve değişik ve aşırı iklim şartlarına kolaylıkla dayanır.

 Karakteri: Canlı, hareketli, akıllı, sağlam iradeli ve inatçı bir karaktere sahiptir. Aile üyelerinin yanında çok nazik iken, koruma alanına bir yabancı veya köpek girerse, çok kuvvetli koruma içgüdüsüyle aniden saldırganlaşır. Sakin karakterlidir ama koruduğu sürü, aile veya mülke karşı bir tehlike olduğunda hızla saldırıya geçer. Çok uyanık ve ihtiyatlıdır. Çevresindeki en ufak bir değişiklikte, hemen hırlamaya ve havlamaya başlar.

 Kullanma Alanı: Bölgede 6.000 metreye ulaşan yüksekliklerde, uzun yıllardan beri büyük koyun sürüleri yaşamaktadır. Kafkasya Çoban Köpeği’de bu büyük sürüleri hem hırsızlardan hem de vahşi hayvan saldırılarından korumuştur. Kafkasya Dağlarının güneyindeki Azerbaycan, Gürcistan, Ermenistan ile kuzeyindeki Çeçenistan, Abhazya, Kabartay-Balkar, Karaçay-Malkar ve Dağıstan gibi cumhuriyetlerin hepsinde, koyun sürülerinin ve çiftliklerin korunmasında bu ırktan yararlanılmaktadır (Anonim 2006c, Anonim 2006d, Woolf 2005, Yılmaz 2005).

 Tanınma: FCI, NKC, CKC, APRI, ACR.

19. Karst Çoban Köpeği

 Fotoğraf 18. Karst Çoban Köpeği (www.molosserdogs.com)

Diğer İsimleri: Karst Shepherd Dog, Istrian Shepherd Dog, North Istrian Sheepdog, Krasevec, Karst, Krasky Ovcar, Karst Mastiff, Krasevac, Krashki Ovtchar, Istarski Krasevac

Kökeni: Çoban köpeklerinin çoğu gibi Doğu kökenlidir.

Cidago Yüksekliği: 55-60 cm.

Ergin Ağırlığı: Erkek: 30-40 kg         Dişi: 27-37 kg.

Post Rengi: Siyah gölgeli demir grisi.

Irk Özellikleri: Orta büyüklükte, güçlü bir köpektir.Vücuduna göre büyük bir kafası, çok iyi gelişmiş dişleri, badem biçimli, kestane ya da koyu kahverengi gözleri ve sarkık kulakları vardır. Kuyruk kılıç biçiminde, bacaklarının ortasına kadar uzanır. 14 cm uzunluğunda, su geçirmez ve sık tüyleri vardır.

 Karakteri: Neşeli bir köpektir. Fakat efendisine ve sürüye yönelik en ufak bir saldırıyı hoş görmez.

 Kullanma Alanı: Sürü koruma köpeği olarak değerlidir. Sürüye rehberlik edecek ve onu koruyacak enerji ve yeteneğe sahiptir. En ağır doğa koşullarına karşı dayanıklıdır. Taban derisi kalın, yuvarlak ayakları sayesinde, geçilmesi neredeyse imkansız bölgelerde bile hiç yorulmadan yürüyebilir. İsmini aldığı Krast, kayalık bir bölgedir. İnsanlarla iyi dostluk kurar (Pugnetti 2001).

 Tanınma: SKC.

20. Kırgızistan Çoban Köpeği

Diğer İsimleri: Kyrgyzian Shepherd Dog, Kyrgyz Sheepdog, Kirgizkaya Ovtcharka, Kyrgyzstan Herder

Kökeni: Bu çok eski sürü koruma köpeği, Özbekistan Köpeği Dahmarda ile yakın akrabadır ve Orta Asya Çoban Köpeği’nin bir varyetesidir.

Cidago Yüksekliği: Ortalama 70-72 cm.

Ergin Ağırlığı: Erkek:            Dişi:

Post Rengi: Beyaz üzerine daha koyu renklerde beneklerden oluşan renklere sahiptir. Kırmızımsı kahverengi posta sahip köpekler de bulunur.

Irk Özellikleri: Kaslı bir vücudu vardır. Atik, kıvrak ve hareketlidir. Vücut uzunluğu ve cidago yüksekliği yaklaşık olarak aynıdır ve kare biçimlidir. Göğüs derindir. Kuyruk ve kulak hemen hemen her köpekte kesilir. Postundaki kıllar orta uzunluktadır. Post iki tabakadır. Altta sık ve kalın ikinci bir tabaka bulunur.

Karakteri: Çok saldırgan ve bölgecidir. Koyun, keçi ve sığır sürülerini koruma görevi yaparken işini çok ciddiye alır ve çevresindeki en ufak değişikliğe hemen ve aşırı bir tepki verir. Köyündeki veya bölgesindeki diğer köpeklere karşı düşmanca tavır sergiler ve onlarla dostluk kurmaz. Çevredeki insanlara karşı da aynı tavrı sergiler.

Kullanma Alanı: Diğer yakın akrabaları gibi, Kırgızistan Çoban Köpeği de bir sürü koruma köpeğidir ve bu ülkede bol miktarda bulunan koyun sürülerinin korunmasında kullanılır. Aynı zamanda iyi bir özel mülk koruma köpeğidir. Ayrıca ülkede yapılan ve geleneksel olan köpek dövüşlerin de tercih edilir. Aşırı sinirli ve saldırgan karakterinden dolayı, şehir ve ev hayatına uygun değildir (Anonim 2006c).

21. Komondor Köpeği

 Fotoğraf 19. Komondor Köpeği

Diğer İsimleri: Komondor Dog, Hungarian Komondor Dog.

Kökeni: Soyu Tibey Köpekleri’nde gelen Komondor, göçmen Macarlar tarafından yüz yıl kadar önce Macaristan’a getirilmiştir. Dünyanın diğer bölgelerine 1920’de, köpek gösterilerinde sergilenmeye başladıkları sırada yayılmışlardır.

 Cidago Yüksekliği: En fazla 76 cm.

 Ergin Ağırlığı: Erkek: 57 kg               Dişi: 54 kg.

 Post Rengi: Daima beyaz renklidir.

 Irk Özellikleri: Gururla yürüyen, iri cüsseli bir köpektir. Büyük bir başı, genelde kalın bir çene yapısı, sarkık kuyruğu ve çok güçlü, makas çenesi vardır. Bütün gövdesi kabarık beyaz tüylerle kaplıdır. Bu tüyler 20-27 cm uzunluğundadır. Asla fırçalanmamalı ve taranmamalıdır. Tüyler lüleler halinde birbirinden ayrılır ve kesilerek düzeltilir. Gözler koyu kahverengidir. Kulaklar sarkık ve U biçimindedir.

 Karakteri: Efendisine itaatkâr ve saygılıdır. Ancak, kendisine emanet edilen sürüye saldıran kurtlara ve ayılara acımasız davranır.

 Kullanma Alanı: Issız ve uzak bölgelerde kullanılan tipik bir sürü koruma köpeğidir. Özellikle geceleri çok dikkatlidir. Köpek yetiştiricilerinin dikkatli seleksiyonu ile bu ırkın karakteri biraz yumuşamış ve insanlara eşlik eden bir köpek olarak da kullanılır olmuştur (Pugnetti 2001, Woolf 2005, Yılmaz 2005).

 Tanınma: CKC, FCI, AKC, UKC, KCGB, CKC, NKC, NZKC, ANKC, APRI, ACR.

22. Kuçi Köpeği

 Fotoğraf 20. Kuçi Köpeği (Rasaq Qadirie)

Diğer İsimleri: Afghan Sheep Dog, Afghanistani Shepherd, Sage Rama, Sage Koochee Rama.

 Kökeni: Kuçi, Afganistan içindeki Sürü Koruyucu Köpekler için kullanılan genel bir isimdir. Orta Asya Çoban Köpeği’nin bir varyetesidir. Afganistan coğrafik ve jeolojik özellikler bakımından değişik özelliklere sahip, geniş bir ülkedir.

 Ünlü Afgan Köpek Araştırmacısı Razak Kadiri bu ırkı dağ, ova ve çöl olmak üzere üç ayrı alt tipe ayırmaktadır. Dağ tipi köpekler daha alçak yapılı ve arka bacakları daha sağlamdır. Ova tipi köpekler daha uzun bacaklı ve yüksektir. Çöl tipi köpeklerin ise postu daha kısa tüylüdür. Genellikle Afganistan’ın kuzey bölgelerinde yerleşmiş bulunan Özbek ve Türkmenlerin olduğu bölgelerde bulunmaktadır.

 Cidago Yüksekliği: Ortalama 85-87 cm.

 Ergin Ağırlığı: 90 kg’a kadar olabilir.

 Post Rengi: Beyaz, kahverengi, siyah, gri veya boz renk ile bu renklerin benekli ve çizgili formları da  görülür. Sırt ve yanların koyu, diğer tarafların daha açık olduğu post rengi (sable) en yaygındır. Vücudun ayaklar ve burun ucu gibi uç kısımlarında beyazlık bulunur.

 Irk Özellikleri: Çok iri ve ağır köpeklerdir. Kısa, yumuşak ve sık bir postu vardır. Altta ikinci bir tabaka daha bulunur. Kuyrukları sakin durumda iken sarkıktır ama hareket halinde veya alarm durumlarında sırtlarına doğru sarmal şeklinde kıvrılır. Baş ve boyunlarındaki gevşek deri tabakası, boğuşma esnasında aşırı yaralanmaları önler.

 Karakteri: Çok aksi ve kavgacıdır. Sahiplerinden başka kimsenin yanlarına yaklaşmasına ve dokunmasına müsaade etmezler. Kendilerine karşı nazik tutumlarını yanlış değerlendiren sahipleri, bu köpekleri genellikle sakin huylu olarak tarif ederler.

Kullanma Alanı: Afgan halkı, geçmişte göçebe bir hayat yaşıyordu. Göçebelik döneminde, koyun ve keçi sürüleri ile, bu sürüleri ve diğer mallarını yırtıcılardan koruyan köpekleri vardı. Bu mükemmel köpekler aynı zamanda İpek Yolu’ndaki kervanları da koruyordu. Kuçi, günümüzde Afganistan’da yaygın olarak yetiştirilen koyun ve keçi sürülerinin korunmasında kullanılmaktadır. Afganistan’da köpek dövüşleri çok yaygındır ve genellikle Cuma günleri çeşitli merkezlerde bu dövüşler yapılır. Dövüşler genellikle köpeklerden birisi ölene veya çekilene kadar devam eder. Bazen köylüler veya iki köy arasında mera ve otlak yüzünden kavga çıkabilmektedir. Bu gibi durumlarda her iki taraf ortaya birer köpek çıkarmakta ve dövüştürmekte. Hangi taraf yener ise, o taraf galibiyetini ilan etmektedir. Köpek dövüşlerinde yenilen köpek ölmezse bile, bir çok durumda sahibi tarafından öldürülmektedir (Anonim 2006b).

23. Kuvasz Köpeği

 Fotoğraf 21. Kuvasz Köpeği (www.thebreedsofdogs.com)

Diğer İsimleri: Kuvasz Dog, Hungarian Kuvasz Dog, Hungarian Sheepdog

Kökeni: Bir çok kişi Kuvasz’ın Hunlardan beri bilindiğini iddia ederler. İsminin Türkçe’de “koruyucu” anlamına gelen, “kavas” sözcüğünden türemiş olabileceği sanılmaktadır. Kuvasz 15. yüzyılda en muhteşem dönemini yaşamıştır. Çünkü bu yıllarda yaşamış olan Kral Matyas’ın, insanlara değil, sadece kendi Kuvasz köpeklerine güvendiği bildirilmektedir. Kralın ölümü üzerine, Kuvasz asli görevi olan sürü koruma işine tekrar dönmüştür.

Cidago Yüksekliği: Erkek: 71-76 cm. Dişi: 66-71 cm

Ergin Ağırlığı: Erkek: 45-52 kg. Dişi: 32-41 kg.

Post Rengi: Post rengi sadece beyaz yada fildişidir.

Irk Özellikleri: Sağlam yapılı, bedeni orantılı bir köpektir. Biçimli, çok güzel bir başı, öne doğru incelen ve yüzüne soylu bir ifade veren burnu vardır. Gözler badem biçiminde ve koyu kahverengidir. Kulakları sarkıktır. Kuyruğu düşüktür ama heyecanlandığı zaman dikleşir. Baş ve ayaklarındaki tüyleri kısa, gövde ve bacak tüyleri ise dalgalı olup, 10-15 cm uzunluğundadır.

Karakteri: Sadık, cesur, itaatkâr ve naziktir.

Kullanma Alanı: Yetenekli bir sürü koruma köpeğidir ve sürüyü kurtlara karşı başarı ile savunur. Güzel ve nazik olduğu için, günümüzde insana eşlik eden bir hayat arkadaşı olarak da kullanılır (Pugnetti 2001, Woolf 2005, Yılmaz 2005).

Tanınma: CKC, FCI, AKC, UKC, CKC, NKC, KCA, AKA, ANKC, APRI, ACR.

24. Makedonya Karaman Çoban Köpeği

Fotoğraf 22. Makedonya Karaman Çoban Köpeği (www.molosserdogs.com)

Diğer İsimleri: Macedonian Karaman Shepherd Dog, Black Macedonian Shepherd Dog, Makedonsko Ovcarsko Kuce - Karaman, Makedonski Pastirski Pas - Karaman, Karaman, Macedonian Karaman Sharplaninatz, Macedonian Karaman, Makedonski Ovcarski Pas, Karaman Sarplaninec, Makedonski Karaman, Crni Makedonski Ovcar – Karaman.

Kökeni: Makedonya Karaman Çoban Köpeği, Sharplanina ırkının bir alt tipi olarak değerlendirilmektedir. Fakat günümüzde yaşadığı Makedonya ve Güney Sırbistan bölgelerinde yüzlerce yıldan beri varlığı bilinmektedir. Bu ırk son yıllarda Karakaçan Köpeği, Karavlak Sürü Gütme Köpeği, Sırbistan Sylvan Köpeği ve Sharplanina köpeği ile bir miktar melezlenmiş durumdadır. Ayrıca bazı Yugoslav Sharplanina yetiştiricileri, ülke dışından bir miktar Newfoundland Köpeği getirmişler ve Sharplanina ile melezlemişlerdir. Bu yüzden, Karaman Köpeği’nin sahip olduğu siyah postta, Newfoundland’ın da etkisinin olduğu ileri sürülmektedir.  Fakat bazı bilim adamları da bu köpeğin kökenini Türkiye ve İran’da aramak gerektiğini ileri sürmektedir. Fakat bu iddia henüz ispatlanamamıştır. İkinci Dünya Savaşı’na kadar Makedonya’da bile az bulunan bu ırkın sayısı, son yarım yüzyılda oldukça artmıştır.

 Cidago Yüksekliği: Ortalama 70-72 cm.

 Ergin Ağırlığı: Erkek:            Dişi:

 Post Rengi: Daima siyah renklidir. Ama koyu kahverengi ve griden, siyaha kadar bütün renk tonları da görülebilir. Ara sıra alacalı köpeklere de rastlanır.

 Irk Özellikleri: Sharplanina ve diğer Balkan ırklarına benzeyen bir çok karakteri ile Makedonya Karaman Çoban Köpeği tipik bir dağ köpeğidir. Sağlam kemik yapılı, kaslı ve güçlü bir yapısı vardır. Bacakları kuvvetlidir. Kafası geniş ve iridir. Bir çoğunun kulağı sahipleri tarafından kesilir. Postundaki kıllar orta uzunluktadır. Kalın, sık ve bol kıllı ikinci bir alt tabakaya sahiptir.

Karakteri: Cesareti ve sürü korumadaki başarısı ile ünlüdür. Genelde sakin tabiatlı olmasına rağmen gerektiğinde çevik ve ataktır.

Kullanma Alanı: Sürü koruyucu köpek olarak kullanılır (Anonim 2006c).

25. Maremma-Abruzzese Çoban Köpeği

 Fotoğraf 23. Maremma-Abruzzese Çoban Köpeği (www.molosserdogs.com)

Diğer İsimleri: Maremmano-Abruzzese Sheepdog, Maremmano-Abruzzese Shepherd Dog, Cane di Pastore Maremmano-Abruzzese, Pastore Maremmano Abruzzese, Maremma.

Kökeni: Esas olarak İtalya’nın orta bölgelerinde yaşayan bu köpek, insanların koyun yetiştirdikleri ve onları savunmak için bir bekçiye ihtiyaç duydukları dönemlerden bu yana var olmuştur.

Cidago Yüksekliği: Erkek: 69-76 cm            Dişi: 60-68 cm.

Ergin Ağırlığı: Erkek: 35-45 kg         Dişi: 30-40 kg.

Post Rengi: Sadece beyazdır.

Irk Özellikleri: Geçmişte bu ırkın dağlık kesimlerde yetiştirilen Abruzzese ve ovalık bölgelerde yetiştirilen Maremmano olmak üzere iki tipi bulunurken, 1950 yılında bu iki tip birleştirilerek, tek bir ırk meydana getirilmiştir. Gösterişli bir duruşu, güçlü dişleri ve makas çenesi vardır. Gözleri büyük değildir. Bakışları canlı ve anlamlıdır. Düz burun, küt olmayan kahverengi bir burun ucu ile sonlanır. Kulakları üçgen biçimindedir ve başının iki yanına sallanır. Vücudunu sıkıca saran, kalın ve beyaz tüyler, bu ırka gösterişli bir görüntü verir. Hafif dalgalı postu, güzel görünümlüdür.

Karakteri: Kurtlara karşı acımasız ama insanlara karşı uysaldır. Özellikle çocuklara karşı çok dikkatlidir.

Kullanma Alanı: Sürü koruma amacıyla, İtalya’nın kuzey kesimlerinde kullanılır. Soğuğa dayanıklıdır. Sık çalılılarla kaplı arazilerde sıkıntı çekmeden hareket edebilir (Pugnetti 2001, Woolf 2005, Yılmaz 2005).

Tanınma: CKC, FCI, KCGB, NKC, NZKC, APRI, ACR.

26. Mazandarani Köpeği

Fotoğraf 24. Mazandarani Köpeği

Diğer İsimleri: Iranian Bear Dog, Iranian Shepherd Dog, Iranian Bear Killer, Sage Mazandarani, Iranian Mazandarani Ovcharka, Hers Kosh,

Kökeni: Sage Mazandarani, Orta Asya Çoban Köpeği’nden daha eski bir ırk olmakla birlikte, yanlışlıkla Orta Asya Çoban Köpeği’nin bir tipi olarak değerlendirilmektedir. Doğu orijinli sürü bekçi köpekleri ile eski Pers Uygarlığı’na ait Hyrcanian Mastifi’nin melezlenmesi ile meydana geldiğine inanılmaktadır. Ayı avcılığı için Rusya’ya ithal edildikten sonra, Rus Çoban Köpekleri ile melezlenmiştir.

 Cidago Yüksekliği: Ortalama 70-72 cm.

 Ergin Ağırlığı: Erkek:            Dişi:

 Post Rengi: Çeşitli renkler görülür. Genellikle beyaz üzerine daha koyu renklerden lekelidir. Fakat tamamen siyah veya siyah-kahverengi renkte köpekler çok tutulur. Siyah post renkli köpeklerin, ataları olan Hyrcanian Mastifi’nin soyundan geldiğine inanılır.

 Irk Özellikleri: Atik, çevik, hızlı ve atletik bir köpektir. Ama çalışmadığı zamanlar, genelde hareket etmeden yatar. Üç ayrı bölgesel tipinin olduğu bildirilmektedir. Kuzey Mazandarani Tipi, Kuzey-Doğu Horasan Tipi ve Kuzey-Batı Erdebil, Tahran ve İsfahan Tipi. Bu bölgesel tiplerin dışında vücut yapısı yönünden iki ayrı tipi daha bilinmektedir. Ayı avında kullanılanları daha iri ve yüksektir. Ama leopar avında kullanılan tipi daha ufak ve alçaktır. Mazandarani Köpeği kuvvetli, güçlü, sağlam iskelet yapılı, sağrı tarafı yüksek bir ırktır. Bacakları kuvvetli ve uzundur. Kafası geniş ve biraz dardır.Kuvvetli bir ağzı ve güçlü çeneleri vardır. Birçoğunun kuyruğu ve kulakları kesilir. Postundaki kıllar orta-uzunluktadır.

 Karakteri: Çok saldırgandır. Sahibinin yanında çok sakin ve dost canlısı olan bu köpek, yabancı insan ve köpeklere karşı çok az tolerans gösterir. Bulunduğu sorumluluk alanını sahiplenip, çok iyi koruması nedeniyle, özel mülk koruma köpeğidir.

Kullanma Alanı: İran’ın kuzey kesimlerinde bulunur. Çok iyi bir sürü koruma köpeğidir. Fakat saldırgan huyu yüzünden leopar ve ayı avında da kullanılmaktadır (Anonim 2006c).

27. Mioritic Çoban Köpeği

 Fotoğraf 25. Mioritic Çoban Köpeği (www.molosserdogs.com)

Diğer İsimleri: Mioritic Sheep Dog, Ciobanesc Romanesc de Mioritic, Romanian Mioritic Sheepdog, Mocano, Barac, Rumanian Barak.

Kökeni: Eski bir ırk olduğuna inanılmaktadır. Romanya’da özellikle Kuzey Moldavya ve Bucovina Bölgelerinde yetiştirilirler.

Cidago Yüksekliği: Erkek: En az 70 cm        Dişi: En az 65 cm.

Ergin Ağırlığı: En az 40 kg.

Post Rengi: Rengi beyaz veya sarımsı-beyazdır. Arka kısımlarında bu renklerin birinden lekeler olabilir.

Irk Özellikleri: Sağlam ve gürbüz bir yapısı vardır. Kafası iridir. Burun siyah renkli ve geniştir. Makas ısırışlıdır. Gözler orta büyüklükte, hafif oval şekilli, kehribar veya ela renklidir. Boyun kaslı, orta uzunlukta ve vücuda göre 40-45⁰ açılıdır. Kuyruk normal zamanlarda aşağıya doğru sarkık ve hafif kıvrık durur. Alarm durumunda yukarı kalkar fakat sarmal yapmaz. Uzun ve bol tüylü bir postu vardır. Tüylerin uzunluğu baş ve bacaklarda 10-16 cm uzunluğa erişir. Sık, yumuşak ve orta uzunlukta alt tabaka tüylere sahiptir.

Karakteri: Dengeli ve sakin hayvanlardır. Sahiplerine bir saldırı veya bölgelerine bir tecavüz olduğu zaman çok saldırgandır. Böyle durumlarda kendini feda etmekten ve ölmekten çekinmez. Çocuklara karşı çok sabırlıdırlar. Cesareti ile ilgili bir çok söylenti vardır.

Kullanma Alanı: Sürü koruyucu köpek olarak kullanılmaktadır (Anonim 2006c).

28. Moğolistan Çoban Köpeği

Fotoğraf 26. Moğolistan Çoban Köpeği (www.molosserdogs.com)

Kökeni: Moğolistan Çoban Köpeği’ne, Orta Asya Çoban Köpeği’nin bir tipi gözüyle bakılır. Bazı bilim adamları ise Tibet Mastifi Köpeği’nin bir Moğolistan alt tipi olduğunu kabul etmektedir. Tibet Mastifi ile olduğu kadar, Altay Sürü Gütme Köpekleri ve diğer Asya ırkları ile de akrabalığı olduğu düşünülmektedir. Eski Sovyetler Birliği Cumhuriyetleri zamanında, Kafkasya Çoban ve Alman Çoban Köpeği ile melezlenmesi sonucunda, sayısı oldukça azalmıştır. Moğolistan’a getirilen Tibet Köpekleri ile Moğolistan’ın yerli ırkları melezlenmiştir. Bu melezler Moğolistan Ovcharka olarak da isimlendirilir. Moğollar, Moğolistan Çoban Köpeği ırkına çok değer verirler. Cengiz Han zamanında dahi mevcut olduğuna ve onun en sevdiği hayvanın Moğolistan Çoban Köpeği olduğuna inanırlar. İki ayrı tipi bulunmaktadır. Daha tüylü, iri ve yüksek olan tip, daha çok özel mülk koruma amacıyla kullanılır. Daha küçük olan diğer tip ise sürü koruma amacıyla kullanılır. Aynı batında doğan yavrularda, her iki tip de görülebilir. Bunlar biraz büyüyünce, kullanma amacına uygun olarak ayrılır ve yetiştirilirler. Her iki tipin melezlenmesinden elde edilen köpeklere Bancars denir. Fakat bunlar diğer iki tip kadar değerli değildir.

Cidago Yüksekliği: 61 cm. nin üstündedir, fakat 75 cm. nin üstünde olanlarına da rastlanır.

Ergin Ağırlığı:

Post Rengi: Çeşitli renk tonları olmasına rağmen, beyazdan gri ve siyaha kadar bir çok renk görülür. Fakat en çok tutulan post rengi siyah ve sarımsı kahverengidir. Bu post renginde, sarımsı kahverengi renk, özellikle gözlerin üstünde bir kaş gibi belli olur.

Irk Özellikleri: Sağlam yapılı, kuvvetli, iri kemikli ve yağsızdır. Çok kıvrak, sert, haşin ve güçlü bir ırktır. Uzun post kılları dışında, diğer bütün Orta Asya ve Sibirya Irkları’na benzer. Sürü koruma görevi yapan bütün köpeklerin kulakları kesilir. Sadece özel mülk koruması yapan köpeklerin kulakları kesilmeden kalabilir. Kaba, sık kıllarla kaplı postundaki tüyler uzundur.

Karakteri: Güçlü ve inatçı bir karakteri vardır. Korkusuz kişiliği ve çok çalışkanlığı değerini artırmaktadır. Sahipleri ile oyuna meraklıdırlar ve çocuklara karşı çok sabırlı ve naziktirler. Fakat yabancı köpekler ve insanlara karşı çok az tolerans gösterirler.

Kullanma Alanı: Asıl görevi koyun sürülerine bekçilik etmektir. Özel mülk korumasında da başarı ile kullanılmaktadır. Kent hayatına kesinlikle uygun değildir (Anonim 2006c).

29. Orta Asya Çoban Köpeği

 Fotoğraf 27. Orta Asya Çoban Köpeği (www.molosserdogs.com)

Diğer İsimleri: Central Asian Shepherd Dog, Central Asian Ovcharka, Srednie-Asiatskaia Ovcharka, Middle Asian Sheepdog, Srednje-Azijski Ovcar, Centralno-Azijski Ovcar, Russian Central Asian Sheepdog, Zentralaziatischerovtscharka, Alach, Alabai, Koyuntchi, Dakhmarda, Volkodav.

 Kökeni: Ural Dağları’nın doğusu ile Moğolistan arasında kalan bölge, yani Türk Cumhuriyetlerinin olduğu bölge bu köpeğin anavatanı ve çıkış yeri olarak kabul edilmektedir. Burada yüzlerce yıldan beri göçebe olarak yaşayan kabileler tarafından yetiştirilmektedir. Fakat son yıllarda modern hayat tarzının yaygınlaşması ile bu ırkın sayısı azalmıştır. En iyi örnekleri Türkmenistan’da bulunur. Özbekistan, Tacikistan, Kazakistan ve Kırgızistan’da da saf numunelerine rastlanır.

 Cidago Yüksekliği: Erkek: En az 65 cm        Dişi: En az 60 cm.

 Ergin Ağırlığı: Erkek:            Dişi:

 Post Rengi: Ekseriyetle siyah renklidir fakat siyah rengin yanında, beyaz, gri veya alacalı renkler de görülebilir. Bu renkler lekesiz olduğu gibi beyaz lekeli de olabilir.

Irk Özellikleri: Yavaş büyürler ve büyüme esnasında yoğun bir sosyalizasyona ve sabırlı bir eğitime ihtiyaç duyarlar. Orta Asya’daki aşırı sıcak ve soğuk ile ani iklim değişikliklerine uyum sağlamıştır. Postundaki kıllar kısa ve kalındır. Kuyruk ve kulakları ekseriyetle kesilir. Kulağının kesilme sebebini, köpeğin iyi duyamaması ve boğuşma esnasında kulağını kaptıran köpeğin kolay yenilmesi olarak öne sürmektedirler. Kuyruğunun kesilme sebebi ise, boğuşma anında diğer köpek veya kurdun kuyruktan yakalamasını engellemektir.

Karakteri: Yüzyıllardan beri, gerek çoban ile gerek yalnız başına, içgüdüsü nedeniyle kendisine emanet edilen sürüleri korumaktadır. Aile üyelerine karşı çok sadık olmasına karşı onlardan her zaman iyi muamele bekler. Yabancı köpek ve kişilere karşı çok şüphecidir. Sakin mizaçlı, ciddi hayvanlardır ama tehdit edildiklerinde bütün ciddiyetleri ile reaksiyon gösterirler.

Kullanma Alanı: Koyun ve keçi sürülerinin, yırtıcı hayvanlar ve hırsızlardan korunmasında kullanılır. Ama gücü, kuvveti ve cesareti yüzünden, yaban domuzu ve kar leoparı avında da kullanılmaktadır. Bazı bölgelerde Ruz Tazısı Borzoi ile melezlenerek, meydana gelen köpekten hem bir çoban köpeği, hem de hızlı ve kuvvetli bir tazı olarak yararlanılmaktadır (Anonim 2006c, Anonim 2006d).

Tanınma: FCI, UKC, NKC, ANKC, APRI, ACR, ARBA.

30. Özbekistan Çoban Köpeği

Fotoğraf 28. Özbekistan Çoban Köpeği (www.molosserdogs.com)

Diğer İsimleri: Uzbekistan shepherd, Torkuz, , Torkus, Uzbekistan Ovcharka, Sarkangik, Uzbek Mastiff, Uzbekistan Torkuz Mastiff, Sarkangik Wolfdog, Central Asian Torkuz, Uzbekistan Volkodav, Sarkandjik

Kökeni: Orta Asya Çoban Köpeği’nin, İpek Yolu üzerinde bulunan Özbekistan’da yetiştirilenlerine verilen isimdir. İki tipi vardır. Daha iri olana Torkuz, daha ufak olana Sarkangik denir. Özbek yetiştiricilere göre, bu köpek en az 3.000 yıldan beri bu ülkede yetiştirilmektedir. Türkmenistan Alabay Köpeği ile birlikte, Orta Asya Çoban Köpekleri’nin en kıymetlilerindendir. Bu ülkede, çevresindeki bir çok ülkede olduğu gibi köpek dövüşleri geleneksel olarak çok yaygındır. Bu yüzden son yıllarda bir çok Avrupa ve Asya dövüş köpeği bu ülkeye getirilmiş ve Özbek Köpekleri ile melezlenmiştir. Bu yüzden Sarkangik ve Torkuz’dan bu ülkede saf olarak çok az kaldığına inanılmaktadır.

Cidago Yüksekliği: Ortalama 80-82 cm.

Ergin Ağırlığı: Erkek:            Dişi:

Post Rengi: Çeşitli renklerdedir. Ama ekseriyetle beyaz üzerine, iri parçalı lekeler bulunur. Siyah, kahverengi, gri ve açık kahverengi üzerine beyaz lekeli olanlarına da rastlanır.

Irk Özellikleri: Sağlam iskelet yapılı, derin göğüslü ve atletik yapılıdır. Sağlıklı, hastalandığında kendini çok çabuk toparlayan bir bünyeye sahiptir. Kuyruk ve kulaklar genellikle kesilir. Bilhassa Torkuz’un kuyruğu ve kulağı kesilmemiş olanını görmek çok zordur. Yaşadığı bölgedeki sert ve aşırı iklim şartlarına uyum sağlamıştır. Daha iri tip olan Torkuz’un çok iri ve geniş bir kafası ve ağzı vardır. Daha zayıf tipi olan Sarkangik ise, Torkuz’a nazaran daha uzun boyludur. Torkuz ve Sarkangik’in birbirleri ile melezlenmesine çok sık rastlanır. Postundaki kıllar oldukça kısa fakat çok kalındır. Postunda sık bir alt tabaka bulunur. Kış aylarında postundaki kıllar daha uzundur. 

Karakteri: Aile içinde sakin yapılı ve nazik tabiatlıdır. Bölgesini koruma konusunda hassas ve yabancılara karşı soğuk ve mesafeli olmasına karşılık, diğer Orta Asya Çoban, Kafkas ve bazı iri sürü koruma köpekleri gibi aşırı sinirli ve sert değildir.

Kullanma Alanı: Torkuz başlıca bekçi köpeği olarak ve dövüş için yetiştirilir. Daha uzun fakat ince yapılı bir köpek olan Sarkangik ise başlıca sürü koruma köpeği olarak yeyiştirilir ve nadiren dövüştürülür (Anonim 2006c).

31. Pirene Mastifi

Fotoğraf 29. Pirene Mastifi (Carla Cruz)

Diğer İsimleri: Pyrenean Mastiff, Pyrenean, Navarre Mastiff, Navarra Mostin, Mastin de los Prineos. Mastin del Pirineo, Aragon Mastiff, Mostin)

Kökeni: İspanya ile Fransa arasındaki Pirene Dağları’nın güney yamaçlarında yaşar. Fransız kökenli Büyük Pirene Köpeği’nden ayrı bir ırktır.

Cidago Yüksekliği: 80 cm.

Ergin Ağırlığı: 70 kg.

Post Rengi: Başın iki yanında ve boynun başlangıcında altın veya gri renkte lekesi vardır. Vücudunun gerisi beyazdır. Kuyruğa yakın bölgede lekeler olabilir. Siyah beyaz olanları pek tutulmaz.

Irk Özellikleri: Zarif, sağlam, simetrik yapılı ve güçlü bir köpektir. Uzun yüzlü, siyah burunlu, sivri dişlidir. Başı iridir. Gözler küçük ve siyahtır. Kulaklar sivri ve düşüktür. Kuyruk saçaklıdır ve aşağıda durur. Kalın ve kaba postundaki tüyler fazla uzun değildir.

Karakteri: Sessiz, arkadaş canlısı ve zekidir. Kanaatkârdır, az yer.

Kullanma Alanı: Öncelikli görevi sürü koruma olmasına rağmen, her türlü faaliyete uyum sağlar. Bekçi köpeği, vahşi hayvan avı, muhafızlık, araba çekme gibi diğer görevleri de başarı ile yapar. Soğuğa dayanıklıdır ve tek başına kurtlarla mücadele edebilir (Pugnetti 2001).

32. Rafeiro Do Alentejo Köpeği

Fotoğraf 30. Rafeiro Do Alentejo Köpeği (Carla Cruz)

Diğer İsimleri: Portuguese Watchdog, Rafeiro do Alentejo, Alentejo Mastiff, Matin de Alentejo, Rafeiro Alentejo, Rafeiro de Alentejo, Alentejo Watchdog, Portuguese Rafeiro.

Kökeni: Adını Portekiz’in İspanya sınırındaki tarihi Alentejo Bölgesi’nden almıştır. Bu bölgede iklim aşırı iki uç arasında; yazlar çok sıcak, kışlar çok soğuktur.

Cidago Yüksekliği: Erkek: 75 cm                 Dişi: 68 cm.

Ergin Ağırlığı: Erkek:50 kg                Dişi: 45 kg.

 Post Rengi: Siyah, sarımsı kahverengi, sarı, kurt rengi, beyaz benekli veya kaplan desenli gibi değişik renkleri bulunur.

 Irk Özellikleri: Dayanıklı ve güçlü bir köpektir. İri bir gövdesi ve başı vardır. Çenesi kaslı, dişler güçlüdür. Gözler siyah ve yumuşak bakışlıdır. Kulaklar sarkık ve hareketsizdir. Kısa boyunludur ve boyun derisi sarkıktır. Kuyruk uzundur ve ucu kıvrıktır. Kısa veya orta uzunluktaki tüyleri sık ve bütün vücudunda aynı uzunluktadır.

 Karakteri: Vurdumduymaz, uykulu ve hatta yorgun görünüşüne karşılık, çalışkandır. Uzun mesafeleri yürüyebilir.

Kullanma Alanı: Çok dikkatli bir sürü koruma köpeğidir. Sürüye tecavüz eden yırtıcı hayvanlara ve insanlara karşı amansızdır. Belirli bir mülkün veya kişinin korunması görevini de başarı ile yerine getirebilir. Kötü iklim şartlarına karşı dirençlidir. Gerektiğinde günlerce aç kalabilir (Pugnetti 2001).

Tanınma: CPC, CCP, FCI, CPRA, ACRA, RBKGN, KNK, CAC-QC, CACIB, APRI, ACR.

33. Sharplanina Çoban Köpeği

Fotoğraf 31. Sharplanina Çoban Köpeği (Zivot)

Diğer İsimleri: Sarplaninac, Yugoslavien Shepherd Dog, Yugoslavian Herder, Illyrian Sheepdog, Serbo-Macedonian Mountain Dog, Yugoslavian Mountain Dog, Sharplanina Shepherd Dog, Sharplaninetz, Ilirski Ocvharka Sharplaninatz, Sarplaninski Pas, Sarplaninski Ovcarski Pas, Mount Shara Mastiff, Jugoslovenski Planinski Pas, Jugoslovensko-Makedonski Pastirski pas-Sarplaninac, Srpsko-Crnogorski Planinski Pas-Sarplaninac, Srpsko-Crnogorski-Makedonski Sarplaninski Pas

Kökeni: Avrupa’daki sürü koruma köpeklerinin çoğu gibi, çok eski çağlarda Doğu’dan gelmiş, bölgeye uyum sağlayarak ve yerli köpeklerle melezlenerek, yeni bir ırk olarak ortaya çıkmıştır. İlk defa 1930 yılında tanınmıştır.

 Cidago Yüksekliği: Erkek: 55-60 cm            Dişi: 50-55 cm.

 Ergin Ağırlığı: 25-35 kg.

 Post Rengi: Açık ya da koyu demir grisidir. Bazıları beyaz beneklidir.

 Irk Özellikleri: Kemik yapısı sağlam, orta büyüklükte bir köpektir. Yuvarlak kafası, güçlü  çenesi ve dişleriyle, kaba bir görünüşü vardır. Gözler siyah renkli ve badem şeklindedir. Bakışları yumuşaktır. Kulaklar iki yana sarkıktır. Kuyruk sakin durumda iken aşağıya doğru sarkık, alarm durumunda yukarı doğru kalkıktır. Postundaki tüyleri en az 10 cm uzunluğundadır. Derisinin üzerinde ikinci bir katman tüy tabakası vardır.

 Karakteri: Cesur, dikkatli, enerjiktir. Normal olarak sadece kendi efendisine itaat eder. Bunun dışındakilere karşı düşmanca davranır.

 Kullanma Alanı: Mükemmel bir çoban köpeğidir. Kurtlarla baş edebilir (Pugnetti 2001, Yılmaz 2005).

 Tanınma: CKC, FCI, NKC, APRI, ACR.

34. Slovak Chuvatch Köpeği

Fotoğraf 32. Slovak Chuvatch Köpeği (www.thebreedsofdogs.com)

Diğer İsimleri: Slovakian Chuvach, Chuvach, Slovakian Watchdog, Liptok, Slovenski Èuvaè, Slovensky Cuvac, Slovensky Tatransky Cuvac

Kökeni: Yüzyıllardan beri Slovakya’nın dağlarında yetiştirilmektedir. 1964 yılında Bruno Veterinerlik Okulu sayesinde ırk karakterleri belirlenmiş ve sabitlenmiştir.

Cidago Yüksekliği: Erkek: 71 cm     Dişi: 65 cm.

Ergin Ağırlığı: Erkek: 35-48 kg         Dişi: 30-40 kg.

Post Rengi: Tamamen beyazdır.

Irk Özellikleri: Gösterişli bir köpektir. Büyük bir kafası vardır. Burunun uzunluğu, baş uzunluğunun yarısı kadardır. Güçlü bir makas çenesi vardır. Gözleri oval şeklinde, siyah renkli ve canlı ifadelidir. Kulaklar uzun ve başın iki yanından aşağı doğru sarkıktır. Kuyruk kalın ve bol tüylüdür. Normal zamanda düşük, alarm halinde yukarı kalkıktır. Tüylerin uzunluğu en fazla 10 cm civarındadır.

 Karakteri: Cesur, gece ve gündüz son derece dikkatli bir köpektir. Efendisine karşı çok saygılıdır. Kurtlar ve gerektiğinde ayılara karşı mücadele edebilir. 

Kullanma Alanı: Asli görevi sürü koruma işidir. Ama bunun yanında belirli bir mülkün korunması gibi işleri de başarı ile yapabilir. Özellikle dağlık Karpatya ve Tatra Bölgeleri’nde çok başarılıdır. Bu bölgelerin her türlü olumsuz hava şartlarına dayanabilir (Pugnetti 2001, Woolf 2005, Yılmaz 2005).

Tanınma: FCI, NKC, CKC, APRI, ACR.

35. Tacikistan Dahmarda Köpeği

Fotoğraf 33. Tacikistan Dahmarda Köpeği (www.molosserdogs.com)

Diğer İsimleri: Tajikistan Mastiff, Tadjikian Mastiff, Dahmarda, Dakhmarda, Chorashma, Tajikistan Shepherd Dog, Tchoraschma, Tajikistan Ovtcharka, Dakhmarda Mastiff, Tajik Shepherd Dog.

Kökeni: Orta Asya Çoban Köpekleri grubuna giren bir ırktır. Tacikistan’a has bir ırk olmasına rağmen, bu ülkenin çevresindeki bölgelerde de görülür.

Cidago Yüksekliği: 61-81 cm, ortalama 70 cm.

Ergin Ağırlığı:

Post Rengi: Kırmızımsı-kahverengi postu ile, diğer Orta Asya Çoban Köpekleri’nden ayrılır. Kangal Köpeği’ne çok benzer. Chorashma olarak bilinen ikinci bir tipi vardır ve bunun postu siyah ve sarımsı-kahverengi ile siyah ve beyaz renklerde olur. Çift renkli köpekler tutulmaz. Ense, göğüs ve bacakların uçlarında beyaz lekelere müsaade edilir.

 Irk Özellikleri: Akıllı ve ağırbaşlı bir ırktır. Ama yabancı kişi ve köpeklere karşı çok şüphecidir ve hemen tepki verir. Geniş göğüslü, kaslı ve yağsız bir vücuda sahiptir. Çevik ve hareketlidir. Kafa geniştir. Kuvvetli bir ağız ve güçlü çeneleri vardır. Kuyruk ve kulak ekseriyetle kesilir. Postundaki kıllar kalın ve sıktır.

 Karakteri: Güçlü ve sağlam bünyeli bir köpektir. Görünüm ve post rengi olarak Kangal Köpeği’ne çok benzer. Kangal Köpeği’nde olduğu gibi, ağız, burun, göz çevresi ve kulaklarda siyah maske çoğunlukla bulunur.

 Kullanma Alanı: Sürü koruma ve özel mülk koruma amacıyla yetiştirilir. Dövüş amacıyla da yetiştirilmektedir (Anonim 2006c).

Tanınma:

36. Tatra Çoban Köpeği

Fotoğraf 34. Tatra Çoban Köpeği (www.molosserdogs.com)

Diğer İsimleri: Polish Tatra Sheepdog, Tatra, Tatra Mountain Dog, Goral, Owczarek Podhalanski, Tatraner, Polish Mastiff, Goral Dog

Kökeni: Tarta da, Bergamasco Köpeği gibi, Fenikeliler tarafından getirilmiş ve bölgeye yerleştirilmiştir.

Cidago Yüksekliği: Erkek: En fazla 66 cm    Dişi: 60 cm.

Ergin Ağırlığı: Erkek: En fazla 59 kg.

Post Rengi: Beyaz yada açık kremdir.

Irk Özellikleri: Cidago yüksekliği ile vücut uzunluğu birbirine eşittir. Vücuduyla orantılı kafa, kısa ve sivri burun, kıskaç biçimli çeneleri bulunmaktadır. Gözler siyah renkli ve badem şeklindedir. Kulaklar üçgen biçiminde ve sarkıktır. Kuyruk genellikle aşağıya doğru sarkık durur. Baş ve burundaki tüyler kısa ve yatıktır. Boyun, gövde ve kalçalardaki tüyler daha uzundur.

Karakteri: Akıllı, neşeli, zeki ve cesurdur. Sinirli değildir fakat çabuk heyecanlanması, köpek yarışmalarında çabuk elenmesine yol açmaktadır.

Kullanma Alanı: Tatra, sürü koruma köpeği olarak çok başarılıdır. Uzun ve şiddetli kış aylarında hemen hiç hastalanmaz. Son yıllarda koyunculuğun önemini kaybetmesi ile, köyden kente doğru bir göç yaşamaktadır. Şehirlerde özel mülklerin korunmasında artan bir taleple yetiştirilmeye başlanmıştır (Pugnetti 2001, Woolf 2005, Yılmaz 2005).

37. Tibet Mastifi

Fotoğraf 35. Tibet Mastifi (www.molosserdogs.com)

Diğer İsimleri: Tibetan Mastiff, Do-Khyi, Tsang-Khyi, Dzi-Khyi, Sgo-Khyi, Naj-Khyi.

Kökeni: Dünyanın her yerindeki Molossuslar ile Mastifler’in kökenini oluşturan ünlü Tibet Köpekleri’nden türetilmiştir. Bu ırk kendi asli vatanında hemen hemen kaybolmuştur. Fakat bazı Avrupa ülkelerinde yetiştirilmektedir.

Cidago Yüksekliği: Erkek: 64-81 cm. Dişi: Erkekten daha alçak.

Ergin Ağırlığı: Erkek: 32-64 kg. Dişi: Erkekten daha hafif.

Post Rengi: Siyah renklidir. Ama parlak sarımsı kahverengi veya altın renginde benekler olabilir.

Irk Özellikleri: Sağlam kemik yapısı olan, çok iri ve güçlü bir ırktır. Geniş ve iri bir başı, son derece güçlü bir çenesi vardır. Gözler kahverengidir ve orta büyüklüktedir. Kulaklar kalp şeklinde ve sarkıktır. Boyun güçlüdür. Kuyruk sırta doğru kıvrık şekilde durur. Postundaki tüyleri uzun ve kalındır.

Karakteri: Orijinal bölgesinde yetiştirilen az sayıdaki örnekleri vahşi ve saldırgandır. Davranışı önceden kestirilemez. Çok zor eğitilir. Ancak Avrupa’da başarılı bir şekilde eğitilen örnekleri de vardır.

Kullanma Alanı: Başarılı bir sürü koruma köpeğidir. Sürüye tecavüze yeltenen kurtlar ve diğer bazı vahşi hayvanlara karşı çok başarılı bir savunma yapar. Leoparlara karşı bile koyduğu belirtilmektedir. Köyler ve ıssız yerlerdeki mülklerin korunmasında çok başarılıdır. Şehir yaşamında yetiştirilebilmesi için, geniş bir alana ihtiyaç duyar (Pugnetti 2001, Woolf 2005).

Tanınma: CKC, FCI, KCGB, NKC, NZKC, APRI, ACR.

38. Türk Akbaş Çoban Köpeği

Fotoğraf 36. Akbaş Köpeği

Diğer İsimleri: Akbash Dog, Akbash Shepherd Dog, Turkish Akbash Dog.

Kökeni: Kökeninin Orta Asya olduğu zannedilmektedir.

Cidago Yüksekliği: Erkek: 71-79 cm            Dişi: 69-74 cm.

Ergin Ağırlığı: Erkek: 41-59 kg.        Dişi: 34-45 kg.

Post Rengi: Post rengi daima beyazdır. Ancak kulak etrafında ve vücudun çeşitli yerlerine dağılmış şekilde gri gölgeler bulunabilir.

Irk Özellikleri: Uzun bacaklı, ince yapılı, iyi bir kas yapısına sahip, güçlü, cesaretli ve ataktır. Omuzlar keskindir. Boyun kaslı ve orta uzunluktadır. Boyunda fazla sarkık olmayan deri bulunur. Pençeler sert, sıkı, elastik, koyu veya açık renkli, tırnaklar gri, beyaz ve küttür. Yüzü, buruna doğru huni gibi incelen ve uç kısmı ılımlı bir sonla biten, kafatası çok düz ve dar olmayan bir yapıya sahiptir. Yandan bakıldığında burun uzunluğu, baş uzunluğunun 2/3’ü kadardır. Yüz hatlarında buruşukluk yoktur, yanakları düz ve yumuşaktır. Dudaklar siyah veya koyu kahverengindedir. Burun ucu siyah renklidir. Burun ucu ve dudaklarda pigment eksikliği yoktur. Çene kemiği kuvvetlidir. Bıyıklar beyazdır. Gözler orta büyüklükte ve badem şeklinde olup, açık bal rengi ile koyu kahverengindedir. Gözkapakları beyaz, göz kenarları sıkıdır. Kulaklar V şeklinde, düşük ve uçlara doğru kıvrımlı, kafatasından daha uzun ve düz şekildedir ve aşağıya doğru sarkık şekilde iner. Kuyruğu orta uzunlukta olup, çok kısa değildir. Bacaklarının arasına sıkışmaz. Tüyleri yumuşak ve iyi taranabilir durumdadır. İklim şartlarına göre uzun veya orta uzunluktadır. Kısa ve uzun tüylü olmak üzere iki tipi vardır.

Karakteri: Koruma içgüdüsüne sahip, sakin, dengeli, insanlarla uyumlu, içgüdüsel olarak ne yapması gerektiğini bilen bir yapıya sahiptir.

Kullanma Alanı: Ağırlıklı olarak koyun sürülerinin korunmasında kullanılır. Günümüzde ABD ve Kanada’daki sayısının Türkiye’den fazla olduğu kabul edilmektedir (Woolf 2005, Yılmaz 2005).

Tanınma: NKC, UKC, CKC, ADI, ARPI, ACR.

 39. Türk Kangal Çoban Köpeği

Fotoğraf 37. Türk Kangal Çoban Köpeği 

Diğer İsimleri: Turkish Kangal Shepherd Dog, Kangal Köpeği, Kangal Çoban Köpeği, Karabaş Köpeği, Karabaş Çoban Köpeği, Çoban Köpeği, Koyun Köpeği.

Kökeni: Türkiye olmakla birlikte, Orta Asya orijinli olduğuna dair kuvvetli deliller bulunmaktadır.

Cidago Yüksekliği: Erkek: 64-85 cm            Dişi: 62-82 cm.

Ergin Ağırlığı: Erkek: 42-70 kg         Dişi: 34-60 kg.

Post Rengi: Boz renklidir. Ama demir kırı, kırçıl, kızıl-kahverengi ve çizgili renkler de görülür.

Irk Özellikleri: Arslan şeklinde vücut ve kafa yapısı, ağız, burun, göz çevresi ve kulaklarda siyah maske ile yukarı doğru kıvrık kuyruk ana ırk özellikleridir. Yüzde, üzerinde birkaç uzun kıl bulunan siyah benler, ayaklarda beyaz çorap, göğüste beyaz madalyon, parmak aralarında perde, damakta siyah leke, kuyruk ucunda siyah veya beyaz leke ile arka ayaklarda ilave 1, 2 veya 3 adet tırnak bulunabilir. Bunlar da yardımcı ırk özellikleri olarak kabul edilmektedir.

Karakteri: Çok sadık, akıllı, kanaatkar, duygulu, kıskançtır. Kalabalık karşısında mahcup görünüşlüdür ama koruduğu bölgeye herhangi bir tecavüz olduğu zaman, aniden tavır değiştirir ve korumak için elinden geleni yapar.

Kullanma Alanı: Asli görevi sürü korumadır. Ama günümüzde ev, işyeri bekçiliği gibi bir çok işte kullanılmaktadır. Apartman hayatına uyum sağlayamaz. Serbestçe gezeceği, geniş alanlar ister. Yıkanmamalıdır. Azarlanmaya karşı çok duyarlıdır ve küser (Yılmaz 2005).

Tanınma: UKC, CKC, NKC, APRI, ACR.

 40. Türk Kars Çoban Köpeği

Fotoğraf 38. Kars Çoban Köpeği 

Diğer İsimleri: Turkish Kars Dog, Kars Shepherd Dog, Kars Dog, Ardahan Sheepdog, Kackar Mastiff, Turkish Caucasian Sheepdog.

Kökeni: Yüz yıl kadar önce Doğu Anadolu’ya gelen Malakanlar tarafından getirilen Kafkas Çoban köpeklerinin, bölgeye uyum sağlaması ile, bugünkü ırk özelliklerini kazandığı sürülmektedir.

Cidago Yüksekliği: Erkek: 70-100 cm          Dişi: 65-90 cm.

Ergin Ağırlığı: Erkek: 75-110 kg.      Dişi: 60-100 kg.

Post Rengi: Vücut kıl örtüsünün rengi karakteristik değildir ve bütün renkler görülür.

Irk Özellikleri: Baş oldukça büyük, geniş ve iri yapılı (ayı baş) ve genellikle siyah renklidir. Burun iri, orta uzunlukta, küt ve siyahtır. Ağız büyük, çene kuvvetli yapıda, dudaklar siyah renktedir. Gözler kahverenginin değişik tonlarındadır. Alın düz, kulaklar sarkık, geniş ve siyah tüylüdür. Karın kısmı kalın, bel ve sağrı kısmı geniş ve adalelidir. Göğüs oldukça geniş ve derindir. Kuyruk uzun tüylü, büyük, yukarı ve sırta doğru kıvrımlıdır. Bacaklar kuvvetli, iri pençeli ve güçlüdür. Pençe vurma özelliğine sahiptir. Boyunda yele şeklinde ve arka bacakların, arka kısımlarında tüyler uzundur. Vücut uzunluğunun, cidago yüksekliğine oranı 1’dir.

Karakteri: Sürü koruma içgüdüsü yüksek ve uyumludur. Sert karakterlidir.

Kullanma Alanı: Sürü koruma ve bekçilik özelliği için kullanılır (Anonim 2002, Yılmaz 2005).

 41. Türkmenistan Alabay Çoban Köpeği  

Fotoğraf 39. Türkmenistan Alabay Çoban Köpeği 

Diğer İsimleri: Türkmenistan Shepherd Dog, Alabai, Alabay, Turkmen Alabai, Koyunchi, Alabai Koyunchi, Medzhek Ity, Chokcha, Turkmen Wolfdog, Central Asian Mastiff, Turkmen Mastiff, Turkmenistan Ovtcharka, Turkmen Volkodav

Kökeni: Hazar Denizi ile Çin arasındaki bölgede yetiştirilir ve bu bölgenin sert doğal koşullarına uyum sağlamıştır. Tibet Köpeği, Moğolistan Çoban Köpeği, Afganistan Köpeği ve İran Köpeği ve İspanya Mastifi ile akrabalığının olduğu zannedilmektedir.

Cidago Yüksekliği: Erkek:                Dişi:

Ergin Ağırlığı: Erkek:            Dişi:

Post Rengi: Ciğer rengi ve grimsi-mavi renk hariç her renk kabul eidlir.

Irk Özellikleri: Çok iri, kuvvetli bir köpektir. İri kemikli ve kaslı yapılıdır. Türkmenistan’da yazları gölgede +45⁰, kışları ise -30⁰ sıcaklığa dayanır. Çok az yemesine rağmen, yine de kurt gibi vahşi hayvanlara karşı koyar. Çok az yiyecek yiyerek ve hiç su içmeden uzun süre dayanabilir.

 Karakteri: Çok cesur ve kanaatkardır. Cüretli, atılgan, dengelidir. Herhangi bir mülkü veya bölgeyi koruma duygusu içgüdüseldir.

 Kullanma Alanı: Çok iyi bir sürü ve özel mülk koruma köpeğidir. Büyük vahşi hayvanların avlanmasında da kullanılır. Bir başka özelliği de sahibini yılana karşı korumasıdır. Sahibine karşı yılanlar tarafından bir tehlike meydana geldiği zaman, hemen yılanı ısırarak, belkemiğini kırar (Anonim 2006b, Anonim 2006c).

 42. Yunanistan Çoban Köpeği

Fotoğraf 40. Yunanistan Çoban Köpeği

Diğer İsimleri: Greek Sheepdog, Greek Shepherd Dog, Ellinikos Poimenikos, Hellenikos Poimenikos, Greek Shepherd, Standard Greek Sheepdog

Kökeni: Yunanistan’ın bütün kuzey bölgelerinde bulunur. Maremma ve Kuvasz’a benzer. Eski Yunan Medeniyetleri’nde yetiştirilmiş olan sürü koruma mastiflerinin soyundan geldiğine inanılmaktadır.

Cidago Yüksekliği: Erkek: 70-76 cm            Dişi: 65-70 cm.

Ergin Ağırlığı: Erkek: 40-50 kg         Dişi: 30-40 kg.

Post Rengi: Genellikle siyah, beyaz, alaca, kahverengi ve açık kahverengi renkleri görülür. Beyaz üzerine siyah, kahverengi ve alaca lekeli hayvanlar çoktur.

 Irk Özellikleri: Güçlü, kaslı vücutludur. Arka tarafı geniş ve kısadır. Bacakları kaslı ve kuvvetlidir. Normalde aşağıya sarkık duran kuyruğu, alarm durumunda yukarı doğru kıvrılır. Sık, kalın ve iki tabakalı bir postu vardır. Soğuk hava şartlarından köpeği korur. Bacakların arka kısımlarında tüyler daha uzundur.

 Karakteri: Yabancılara karşı çok kuşkucudur. Kendi başına karar alma mekanizması gelişmiştir. Vahşi hayvanlara karşı hemen tepki gösterir ve onları kovalar. Özellikle geceleri çok uyanık ve hareketlidir.

 Kullanma Alanı: Sürü koruma köpeği olarak kullanılır. Özel mülk korumada da oldukça başarılıdır (Anonim 2006c).

 Tanınma: KCG, APRI.