İDDİA : "Kangal Köpeğinin kökeni Sivas Kangal’dır"

Bu tamamen yanlış ve yalan bir bilgidir.

Kangal Köpeği mahalli ve bölgesel bir ırk değildir. Denizli Horozu, Van Kedisi gibi sadece dar bir bölgede en iyi örnekleri bulunan bir ırk hiç değildir. Kangal Köpeği Türkiye’de koyunun ve daha doğrusu Akkaraman Koyunu’nun bulunduğu her yerde bulunur. Adana, Antalya gibi, yüksek nem ve sıcağın ikisinin bir arada bulunduğu sahil kesimleri hariç, Türkiye’nin hemen her yerinde Kangal’a rastlanabilir.

Coğrafi özelliğinden dolayı, bazı bölgelerde koyunculuk yaygın bir üretim dalı olmuş ve bu bölgelerde Kangal Köpeği daha çok bulunur olmuştur. Mesela Kangal İlçesi bu bölgelerden birisidir. Ama bu köpeğin ismi yanlışlıkla Kangal olarak kalınca, insanlar şöyle bir hisse kapıldılar: “Kangal Köpeği’nin kökeni Kangal İlçesi’dir. En iyi örnekleri burada bulunur.” Bu tamamen yanlış bir inanıştır.

Resim 1. Yozgat Çekerek'ten bir Karabaş Köpeği.

ABD’ye ilk Kangal Köpeği Ankara’dan, İngiltere’ye ise Konya’dan götürülmüştür. Aslında Kangal Köpeği’nin en iyi örnekleri Konya’da bulunabilir. Çünkü Konya’da ki koyun sayısı yaklaşık 1,8 milyon baştır. Konya, Türkiye’de en çok koyuna sahip 2. vilayettir (En çok koyuna sahip 1. vilayet Van’dır ve yaklaşık 2,4 milyon baştır. Ama Van’daki koyunların yaklaşık 2,2 milyon başı (%93’ü)  Morkaraman’dır ve buradaki yetiştiriciler çoğunlukla Kangal yetiştirmezler.). Sivas’daki koyun sayısı ise yaklaşık 600 bin adettir. Beher 100 koyuna bir adet Kangal Köpeği düştüğünü kabul edilirse, normalde Konya’da 18 bin, Sivas’da 6 bin köpek olur. Nerede daha çok ve kaliteli Kangal bulunabileceği bu basit orantı ile tahmin edilebilir.

Bundan 15-20 yıl önce Kangal’ın herhangi bir köyünde güzel bir Kangal bulunabilirdi. Ama yanlışlıkla çoban köpeğimizin ismi Kangal Köpeği olarak kaldı. Bu yüzden herkes yavru ve ergin köpek almak için Sivas ve Kangal İlçesi’ne hücum etti. Günümüzde Kangal İlçe merkezi ve çevresindeki köylerde saf Kangal bulmak şans işidir.

Herkesin ya Sivaslı bir öğrenci arkadaşı, ya Sivaslı bir asker arkadaşı veya yanında çalışan Sivaslı bir iş arkadaşı vardır. İnsanlar bu tip dost ahbap ilişkisi neticesinde, Sivas ve Kangal’dan enik getirtti ve orada ki sayısını azalttılar.

Resim 2. Niğde Ulukışladan bir Karabaş Köpeği

Kangal Köpeği bir Türkiye Köpek Irkı'dır ve Türk Dünyası'na aittir. Bu ırkın menşei Sivas İli değildir. Ama Türk Çoban Köpeği’ne yapılan yanlış isimlendirme sonucu, bu köpeğin nesli Sivas’ta neredeyse tüketildi. Bunu yurt dışından gelen yabancılar da gözlemlemektedir.

Amerikan Kangal Köpeği Kulübü Genel Sekreteri ve Saymanı Sue Kocher, “Kangal İlçesi’ne Kangal Köpekleri’ni incelemeye ilk defa 1996 yılının sonlarında geldim. İkinci gelişim 2001 yılında oldu. Bu 5 yıllık zaman dilimi içinde gerçekleşen değişme inanılmazdı. Bir zaman döndüğüm her köşede göze çarpan büyük koyun sürüleri ve köpeklerin yerini 2001’e geldiğimizde, başlarında bazen bir av tüfeğiyle seyahat eden bir çoban ama tamamen köpeksiz büyükbaş hayvan sürüleri almıştı. 1996’da çok az Kangal melezi görülürken, 2001’de pek çok melezle ve sürü başında daha kalitesiz çoban köpeği ile karşılaştım.” şeklinde, bu acı tabloyu ortaya sermektedir (Kaynak: I. Uluslararası Kangal Köpeği Sempozyumu, Sayfa: 107-108).

Resim 3. Ankara Bala'dan bir Karabaş Köpeği

         Kangal (Karabaş) Köpekleri'nin kökeni Orta Asya’dır. 11. yy.da Anadolu’ya akın akın gelen Türkler, muhtemelen yanlarında üç tür hayvan getirmişlerdi; At, koyun ve köpek. At, binek ve araba çekme hayvanı olarak kullanılıyordu. Koyun, hem yolculuk esnasında hazır gıdaları idi. Köpek ise insan, hayvanlar ve eşyalara bekçilik hizmeti için kullanılıyordu. Günümüzde Orta Asya Cumhuriyetleri’nde, Kangal Köpeği’ne benzer köpeklere her bölgede rastlanmaktadır.

 Bundan daha önemlisi, Orta Asya’dan Anadolu’ya göç eden Türkler’in göç yolu üstünde de Kangal Köpeği’ne benzer köpekler bulunmaktadır. Fars ve Araplar’ın yaşadığı İran’ın güney bölgelerinde Kangal Köpeğine benzer boz post renkli köpekler bulunmamaktadır. Ama Azeri Türkleri’nin yaşadığı ve Orta Asya’dan Anadolu’ya göç eden Türkler’in göç yolu üstünde bulunan İran’ın kuzey bölgelerinde, Kangal Köpeği’ne fenotipik olarak benzeyen köpekler halen bol miktarda yaşamaktadır. Kangal Köpeği’nin orijinini aramaya yönelik, Ocak-2006 tarihinde bu bölgeye bir gezi yapılmıştır. Iran, Afganistan ve Türkmenistan’a yapılan bu gezide, Kangal Köpeği fenotipinde köpekleri görme ve fotoğraflama imkanı olmuştur.

 O bölgede yapılan araştırma ve soruşturmalarda, Kangal Köpeği’ne benzeyen bu köpeklerin bir çok benzerinin, diğer Orta Asya Cumhuriyetlerinde de bulunduğu öğrenilmiştir. Özbekistan, Kazakistan, Tacikistan, Kırgızistan‘da bu köpeklerden bulunmaktadır. Moğolistan’ın batı tarafında, nüfusunun %80’ini Kazak Türkleri’nin meydana getirdiği Bayan Ölgiy Vilayeti bulunmaktadır. Burada da, Kangal Köpeği görünümlü köpeklerin, koyun yetiştiricilerin elinde bol miktarda olduğunu öğrenilmiştir.

 Anadolu’dan Orta Asya’ya herhangi bir Türk göçü olduğuna dair bir kayıt bulunmamaktadır. Halbuki bu göç bildiğimiz kadarı ile yaklaşık 1.000 yıl önce Orta Asya’dan Anadolu’ya olmuştur. Öyleyse Anadolu’daki Kangal ve Akbaş Çoban Köpekleri Orta Asya’dan gelmiş olmalıdırlar.